ABD-İRAN HATTINDA DİKKAT ÇEKEN GELİŞME

Yıllardır nükleer program nedeniyle karşı karşıya gelen ABD ile İran arasında diplomasi trafiği yeniden hız kazandı. Son dönemde iki ülke arasındaki gerilimin gölgesinde yürütülen temaslara ilişkin konuşan ABD Başkanı Donald Trump, nükleer krizle ilgili yeni bir döneme girildiğini gösteren açıklamalar yaptı. Trump, İran'ın nükleer silah edinmeme konusunda uzlaşmaya vardığını belirterek, görüşmelerin üst düzey isimlerin katılımıyla sürdüğünü ifade etti.

"HAMANEY MÜZAKERELERDE YER ALIYOR"

Pod Force One programında konuşan Trump, İran'ın dini lideri Hamaney'in de müzakere sürecinin içinde olduğunu söyledi. Trump, "İran, nükleer silaha sahip olmayacağını kabul etti. İran'ın dini lideri de Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen müzakerelerde yer alıyor ve görüşmelere onay veriyor" ifadelerini kullandı.

Trump'ın sözleri, iki ülke arasındaki temasların yalnızca diplomatik heyetlerle sınırlı kalmadığı ve en üst düzeyde takip edildiği şeklinde yorumlandı.

HAMANEY İLE GÖRÜŞME SİNYALİ

Açıklamalarının devamında İran'daki gelişmelerin olumlu yönde ilerlediğini savunan Trump, gelecekte doğrudan temas kurulabileceğinin de işaretini verdi. "İran'daki durum hızla değişiyor, çok iyi olacak" diyen Trump, "Muhtemelen bir noktada kendisiyle görüşeceğim" sözleriyle Hamaney ile yüz yüze görüşme ihtimalini gündeme taşıdı.

NÜKLEER KRİZDE YENİ DÖNEM Mİ?

ABD ile İran arasındaki nükleer anlaşmazlık uzun yıllardır iki ülke ilişkilerinin en önemli gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. Trump'ın açıklamaları, taraflar arasında yürütülen müzakerelerde önemli bir aşamaya gelinmiş olabileceği yönünde değerlendirmelere neden oldu.

Özellikle İran'ın nükleer silah edinmeyeceği yönündeki ifadeler ve Hamaney'in müzakerelerde aktif rol aldığına ilişkin açıklamalar, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

İran'ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı daha önce, Tahran yönetiminin ABD ile mesaj alışverişini durdurduğunu duyurmuştu.

Haberde, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürmesi nedeniyle İran'ın arabulucular üzerinden ABD ile yürüttüğü mesaj trafiğini askıya aldığı belirtilmişti. Görüşmelerin yeniden başlaması için ise İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını durdurması ve işgal ettiği bölgelerden çekilmesi şartının öne sürüldüğü aktarılmıştı.

Ayrıca İran'ın Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatma seçeneğini değerlendirdiği ve Babülmendep Boğazı da dahil olmak üzere diğer cepheleri aktif hale getirmeyi gündemine aldığı ifade edilmişti.

Lübnan konusunda talepler karşılanana kadar ABD ile görüşmeme kararı alan İran cephesinden ikinci bir hamle daha geldi.

Orta Doğu'da gerilim yeniden tavan yaptı.

ABD ile İran arasındaki kalıcı barış umutları, İsrail'den gelen hamle ile tepetaklak oldu.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Lübnan'a yeni bir saldırı başlatılması yönünde talimat verdi.

ABD İLE GÖRÜŞMELER ASKIYA ALINDI

Bu hamlenin hemen ardından İran basınından bir son dakika açıklaması geldi.

Tasnim Haber Ajansı, Tahran yönetiminin, ABD ile arabulucular üzerinden yürütülen mesaj alışverişini durdurduğunu duyurdu.

Tahran'ın, savaş sürecinde dünya ekonomisinin yapı taşlarından biri olduğu daha da anlaşılan Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapattığı aktarıldı.

ABD'NİN ABLUKASI

Öte yandan Washington yönetimi, İran'ın ekonomisini baltalamak amacıyla Boğaz'a yönelik bir abluka başlatmıştı.

İran'dan Hürmüz Boğazı'nı açmasını isteyen ABD Başkanı Donald Trump, ancak bu şekilde ablukaya son vereceklerini söylemişti.

"KİMSE KONTROL ETMEYECEK"

ABD Başkanı, son açıklamasında ise "Doğru zaman geldiğinde Hürmüz Boğazı’ndan tekneleri serbest bırakacağız.

Hürmüz Boğazı herkese açık olacak, kimse kontrol etmeyecek" ifadelerini kullanmıştı.

GEÇİŞLERDEN ÜCRET ALMA KARARI

Daha İran Meclis Güvenlik Komisyonu'nun, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret alınmasını öngören yasa tasarısını onaylanmıştı.

Bu karar sadece ABD'nin değil birçok ülkenin tepkisi ile karşılaşmışt

BÜTÜN DÜNYAYI ETKİLEDİ

Ayrıca boğazın kapatılması ile petrol fiyatlarında ortaya çıkan yükseliş dünya genelinde bir krize neden oldu.

Akaryakıt fiyatlarına üst üste zamlar yapılırken ülkeler yeni tasarruf tedbirleri almak durumunda kaldı.

"ŞARTLAR YERİNE GELENE KADAR GÖRÜŞME YOK"

Tasnim haber ajansının servis ettiği haberde, "İran’ın müzakere ekibi, Lübnan’daki saldırılar nedeniyle ABD ile mesaj alışverişini durduruyor" ifadeleri kullanıldı. Haberin detaylarında, Tahran yönetiminin net bir çizgi çektiği vurgulanarak, "İsrail’in Lübnan ve Gazze’deki saldırılarını durdurma koşulu yerine gelene kadar hiçbir şekilde başka görüşme olmayacak" denildi.

ARAKÇİ'DEN SERT UYARI: SORUMLU ABD VE İSRAİL'DİR

Krizin ardından İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'den de çarpıcı açıklamalar geldi. İran ile ABD arasında sağlanan ateşkesin sadece belirli bir bölgeyi değil, Lübnan dahil tüm cepheleri kapsayan "kesin bir ateşkes" olduğunu belirten Arakçi, sınırların aşıldığına dikkat çekti.

Arakçi, diplomatik tepkisini şu sözlerle dile getirdi:

"Ateşkesin herhangi bir cephede ihlali, tüm cephelerde ihlal anlamına gelir. Herhangi bir ihlalin doğuracağı sonuçlardan doğrudan ABD ve İsrail sorumludur."

TRUMP NE DEMİŞTİ?

ABD Başkanı Donald Trump, sabaha karşı İran ile olası anlaşma sürecinde Washington’ın acele etmediğini söyledi Fox News’e verdiği demeçte, “Eğer anlaşma olmazsa işi askeri yolla bitiririz” dedi.

Trump, “İran çok zor müzakereciler. Acele edersek iyi bir anlaşma çıkmaz. Yavaş yavaş istediğimizi alıyoruz” diye de ekledi. Ancak Amerik amerkezli The New York Times ve Axios’un haberlerinde Trump, İran’la vardığı ön anlaşmaya “birkaç önemli değişiklik” yaparak metni Tahran’a geri gönderdiği aktarılmıştı.

DİPLOMASİNİN KOPTUĞU AN: NETANYAHU'DAN BEYRUT TALİMATI

İran cephesinden gelen bu rest ve diplomatik iletişimin koparılması kararı, sahadaki sıcak gelişmelerle eş zamanlı olarak yaşandı. İletişimin kesilmesi kararının, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesine yeniden hava saldırıları düzenlenmesi için orduya doğrudan talimat verdiği gün gelmesi dikkat çekti.

Abdullah Karlıdağ

İçişleri Bakanı Laurent Nunez, olaylarda 7 polisin yaralandığını belirterek, 280'i Paris'te olmak üzere toplamda 416 kişinin gözaltına alındığını bildirdi. Polis, olaylar sırasında 6 araç, 2 iş yeri ve bir otobüs durağının hasar gördüğünü açıkladı. Otobüs, tren ve demiryolu hatlarında seferler geçici olarak durduruldu ya da yavaşlatıldı.

PSG oyuncularının bugün Paris'te zafer geçidi yapması, Eyfel Kulesi yakınındaki Champ-de-Mars'ta taraftarlarla buluşması ve Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından kabul edilmesi planlanıyor.

Trump, müzakerelerin merkezindeki nükleer başlığa değinerek, "Olması gereken tek garanti nükleer silahın olmamasıdır. Bu konuda anlaştılar ve bu çok ilgi çekiciydi" dedi.

Tahran’dan 12 milyar dolar şartı

Trump’ın iyimser açıklamalarına rağmen Tahran kanadından gelen haberler, müzakerelerde henüz tam bir mutabakat sağlanmadığına işaret ediyor.

İran medyasına yansıyan bilgilere göre hükümet, ciddi müzakerelere geçilmeden önce dondurulmuş 12 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılmasını talep ediyor.

Ayrıca Tahran yönetimi, Trump’ın daha önce dile getirdiği zenginleştirilmiş uranyumun imhasına yönelik iddiaları "temelsiz" olarak nitelendirerek reddetti.

Müzakere stratejisine dair daha temkinli bir ton kullanan Trump, "Acelem yok. Sakin bir şekilde ama kesinlikle istediğimizi elde edeceğiz. Eğer elde edemezsek, bu işi başka bir şekilde bitiririz" ifadelerini kullanarak askeri seçeneklerin masada kalmaya devam ettiği mesajını verdi.

Sahada drone ve ‘Hürmüz’ gerilimi

Diplomatik temaslar sürerken askeri alanda da hareketlilik devam ediyor. İran resmi medyası, hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle ABD’ye ait bir askeri insansız hava aracının (İHA) Devrim Muhafızları Ordusu tarafından düşürüldüğünü iddia etti.

Washington makamları söz konusu iddiayı henüz doğrulamadı.

Hürmüz Boğazı’nın statüsü konusundaki görüş ayrılıkları da sürüyor. Trump, İran’ın boğazdan geçen gemilerden "vergi veya harç" almamayı kabul ettiğini savunurken; İran’ın Fars Haber Ajansı, anlaşma taslağında böyle bir maddenin bulunmadığını duyurdu.

Aynı zamanda İranlı Milletvekili Alireza Salimi, parlamentonun yakın zamanda İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğini pekiştirecek yeni bir yasayı onaylamaya hazırlandığını açıkladı.

"Aradığımız şey, Çin dahil olmak üzere hiçbir devletin hegemonyasını dayatamayacağı bir güç dengesi"

Hegseth, Hint-Pasifik bölgesinin ABD'nin güvenliği ve refahı açısından derin etkileri olduğunu belirterek Çin'in askeri yapılanması ve hem bölgede hem de bölge dışında askeri faaliyetlerini genişletmesiyle ilgili endişelere değindi. Hegseth, "Çin'in askeri yığınağı ve askeri faaliyetlerinin bölgede ve ötesinde genişlemesi konusunda haklı bir endişe var" dedi. Hegseth, "Bu ittifak, güvenlik ortamının gerçekçi bir değerlendirmesine ve Pasifik'in herhangi bir hegemon güç tarafından domine edilmesinin bölgesel güç dengesini bozacağı ve hepimizin korumaya çalıştığı dengeyi baltalayacağı konusunda karşılıklı bir anlayışa dayanmaktadır" dedi. Hegseth, böyle bir ihtimali önlemek için ABD Savunma Bakanlığı'nın bu zorluğa çatışmayla değil, ölçülü ve bilinçli bir güç duruşuyla yaklaştığını söyledi. Hegseth "Aradığımız şey ve Başkan Donald Trump'ın sürekli olarak dile getirdiği şey, hem Amerikalılar hem de müttefiklerimiz için işe yarayan gerçekten istikrarlı bir denge. Çin de dahil olmak üzere hiçbir devletin hegemonyasını dayatamayacağı ve ulusumuzun ve müttefiklerimizin güvenliğini veya refahını sorgulayamayacağı, elverişli ancak kalıcı bir güç dengesi" şeklinde konuştu. Hegseth, "Hedefimiz makul bir barış ortamı sağlamak olsa da şunu açıkça belirtelim: ABD bir Pasifik ülkesidir ve Çin'in bu bölgedeki uzun süredir devam eden duruşumuza saygı duyması konusunda ısrarcıyız. Sadece ısrarcı olmakla kalmayıp bunu destekleyecek somut askeri gücü de sürdürmeyi hedefliyoruz" dedi.

"İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatmaya hazırız"

Orta Doğu'daki duruma değinen Hegseth, bir anlaşmaya varılamaması durumunda ABD'nin İran'a yönelik saldırılara yeniden başlamaya hazır olduğunu söyledi. Hegseth, "Gerekirse yeniden başlama kabiliyetimiz fazlasıyla mevcut" dedi. Hegseth, Trump'ın "sabırlı" olduğunu ve İran'ın nükleer silah elde etmemesini sağlamak için "güçlü bir anlaşma" aradığını vurguladı. Hegseth ayrıca ABD'nin İran'la çatışma içinde olmasına rağmen Asya-Pasifik bölgesine sırtını dönmediğini belirterek, "Aynı anda iki şey yapabiliriz. Savunma sanayimizi hızlandırıyoruz, böylece çok yakında 2 kat, 3 kat, 4 kat daha fazla mühimmat üreteceğiz ve böylece dünyanın dört bir yanındaki tüm (operasyon) planlarımızın düzgün bir şekilde finanse edilmesini sağlayacağız" dedi.

Raporda İsrail güvenlik güçleri, Rusya ve Hamas da listede bulunan aktörler arasında gösterildi.

İsrail’den BM’ye tepki

İsrail’in BM Daimi Temsilcisi Danny Dannon, rapora tepki göstererek sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “(BM Genel Sekreteri) Guterres, İsrail’i Hamas, IŞİD ve dünyanın en aşağılık terör örgütleriyle aynı kara listeye koydu” ifadelerini kullandı.

Dannon ayrıca, “BM Genel Sekreteriyle işimiz bitti” dedi.

Geçen yıl BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in hem İsrail’i hem de Rusya’yı listeye alınabilecekleri konusunda uyardığı belirtildi.

Cinsel şiddet iddiaları raporda yer aldı

Raporda, İsrail’de ve işgal altındaki Filistin topraklarında tutulan Filistinlilere yönelik cinsel şiddet vakalarına yer verildi. Gazze ve Batı Şeria’dan 14 erkek, 7 kadın, 9 erkek çocuk ve 1 kız çocuğuna yönelik cinsel şiddet vakasının doğrulandığı ifade edildi.

Söz konusu ihlallerin 13’ünün 2025 yılında, 18’inin ise 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleştiği belirtildi. Raporda toplu tecavüz ve gerekçesiz çıplak arama gibi vakaların da bulunduğu kaydedildi.

Ayrıca çoğu Gazze’den olmak üzere en az 9 kişinin İsrail askerleri, polisleri ve cezaevi görevlileri tarafından defalarca toplu tecavüze maruz bırakıldığı iddiasına yer verildi.

BM raporunda Hamas da cinsel şiddet suçlamalarıyla anıldı. Ancak İsrail hükümetinin soruşturma için gerekli erişimi sağlamadığı gerekçesiyle Hamas’a yönelik bazı iddiaların bağımsız olarak doğrulanamadığı ifade edildi.

Rusya da ilk kez listede

BM, Rusya’da ve Rusya’nın kontrolündeki Ukrayna bölgelerinde savaş esirleri ve sivil tutuklulara yönelik 310 cinsel şiddet vakasını doğruladığını açıkladı.

Raporda mağdurların büyük bölümünün erkeklerden oluştuğu belirtildi.

Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vassily Nebenzia ise suçlamaları “temelsiz yalanlar” olarak nitelendirerek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e mektup göndereceklerini duyurdu.

İran basınında yer alan ve askeri kaynaklara dayandırılan haberlerde, İran ordusuna ait hava savunma sistemlerinin Buşehr kenti yakınlarında ABD’ye ait bir İHA’ya müdahalede bulunduğu öne sürülmüştü. İran’ın Cem kenti Valisi Mesud Tangestani ise bölgede daha önce duyulan patlama sesinin bu olay ile bağlantılı olduğunu belirterek, "Bu gece meydana gelen olay, düşmana ait bir hava aracının imha edilmesinden kaynaklıydı. Kentte durum şu anda normal" demişti.

İRAN, ABD UÇAĞINI DÜŞÜRDÜ

İran devlet televizyonu, ülkenin güneyindeki Buşehr eyaletine bağlı Cem kenti yakınlarında ABD’ye ait bir uçağın imha edildiğini duyurdu. Yerel yetkililerin açıklamalarına dayandırılan haberde, bölgede şiddetli patlama seslerinin duyulduğu ve yabancı hava aracının hedef alınarak düşürüldüğü belirtildi.

ABD'DEN AÇIKLAMA GELMEDİ

Kritik nükleer tesislere ev sahipliği yapan Buşehr bölgesindeki bu iddiayla ilgili olarak ABD makamlarından henüz resmi bir açıklama gelmedi. İki ülke arasında son dönemde tırmanan askeri gerilimin ardından yaşanan bu gelişme, bölgedeki güvenlik endişelerini artırdı.

Tasnim Haber Ajansı'nın askeri kaynaklara dayandırdığı habere göre İran ordusu, ülkenin güneyindeki Buşehr kenti yakınlarında tespit edilen söz konusu İHA'yı engellemek amacıyla bir füze fırlattı.

İran'ın Cem kenti Valisi Mesud Tangestani ise bölgede daha önce duyulan patlama sesinin bu olay ile bağlantılı olduğunu söyledi. Tangestani, "Bu gece meydana gelen olay, düşmana ait bir hava aracının imha edilmesinden kaynaklıydı. Kentte durum şu anda normal" dedi.

HÜRMÜZ'DE ABD GEMİLERİ HEDEF ALINDI

İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansının haberinde, "Birkaç dakika önce, İran Silahlı Kuvvetleri ülkenin güney bölgelerinden belirli hedeflere füze atışı yaptı. Bu füzelerin tam hedefi henüz bilinmiyor ancak bazı kaynaklar Fars Körfezi sularında bir çatışma olasılığından bahsediyor." ifadelerine yer verildi. İran ordusunun, Hürmüz Boğazı'ndaki ABD gemilerine füzelerle uyarı atışı yapıldığı öğrenildi.

Haberde, Basra Körfezi kıyısındaki Buşehr ve Hürmüzgan eyaletlerinde patlama sesleri duyulduğuna dair haberlerin ise doğrulanmadığı aktarıldı.

ABD basını, ABD ile İran arasındaki müzakere sürecinde heyetler arasında anlaşmaya varıldığını öne sürdü. ABD merkezli haber sitesi Axios’un iki ABD’li yetkili ve bir yerel diplomatik kaynağa dayandırdığı haberine göre taraflar, aralarındaki ateşkesi uzatmak ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin başlatılmasına yönelik 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya vardı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmaya henüz nihai onayı vermediği belirtildi.

ABD’li yetkililer, Trump’ın anlaşma şartlarını değerlendirdiğini ancak belgeyi hemen imzalamadığını söyledi. Bir yetkili, "ABD Başkanı, arabuluculara bu konuyu değerlendirmek için birkaç gün süre istediğini söyledi" dedi.

ABD’li yetkilinin açıklamasına göre mutabakat zaptı kapsamında Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığına yönelik "kısıtlamaların kaldırılması" öngörülüyor. Yetkili, bunun Hürmüz Boğazı bölgesinde herhangi bir geçiş ücreti uygulanmayacağı ve taciz ateşi olaylarının yaşanmayacağı anlamına geldiğini kaydetti.

"ABD ablukası kaldırılacak"

Açıklamada ayrıca ABD Donanması’nın bölgede uyguladığı ablukanın da kaldırılacağı, ancak bunun bölgedeki ticari denizcilik faaliyetlerinin yeniden normale dönmesiyle orantılı şekilde gerçekleştirileceği ifade edildi. Bununla birlikte İran’ın, anlaşma doğrultusunda 30 gün içinde bölgedeki tüm mayınları temizlemekle yükümlü olacağı belirtildi.

"İran, nükleer silah edinme çabasında bulunmayacağını taahhüt edecek"

ABD’li yetkililere göre söz konusu mutabakat zaptı kapsamında İran yönetimi, nükleer silah edinme yönünde herhangi bir çabada bulunmayacağına ilişkin taahhüt verecek. Ayrıca, 60 günlük süreçte müzakere edilecek ilk konuların İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumunun nasıl bertaraf edileceği ve İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin nasıl ele alınacağı olacağı belirtildi.

"İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması görüşülecek"

Mutabakat zaptının aynı zamanda İran’ın ticari ürün ve insani yardım almaya başlamasına yardımcı olacak bir mekanizmanın görüşülmesini de içereceği ifade edildi. Açıklamaya göre ABD ayrıca, müzakerelerin bir parçası olarak yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması konularını görüşmeyi taahhüt edecek.

"Geçtiğimiz Salı günü büyük ölçüde fikir birliği sağlandı"

Yetkililer, Tahran ve Washington yönetimlerinin geçtiğimiz Salı günü anlaşma maddeleri konusunda büyük ölçüde fikir birliğine vardığını ancak liderlerin nihai onayının henüz alınmadığını kaydetti. ABD’li kaynakların öne sürdüğü iddialara göre İran heyeti daha sonra Tahran’dan gerekli onayların alındığını ve anlaşmayı imzalamaya hazır olduklarını bildirdi. İran tarafından ise söz konusu iddialara ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı.

Üç tutuklu idam edilmeden önce hapishane yönetimi, tutukluların aileleriyle son kez görüşmelerine izin vermedi.

İran’da insan hakları durumuna dair yıllık rapora göre, yalnızca son 12 ay içerisinde aralarında 63 kadın ve 18 yaş altı 2 çocuğun da bulunduğu en az 2 bin 488 kişi idam edildi.

13 kişinin idam cezası ise kamuoyu önünde infaz edildi.

Ayrıca son 12 ay içerisinde 130 tutuklu hakkında daha idam kararı verildi.

İran devlet televizyonu, İran ile ABD arasında muhtemel bir barış anlaşmasına yönelik mutabakat zaptına ilişkin ilk gayriresmi çerçeve taslağına ulaşıldığını öne sürdü. Taslağa göre; İran, bir ay içinde Hürmüz Boğazı'ndaki ticari deniz taşımacılığını savaş öncesi seviyelere geri döndürecek. Buna karşılık ABD ise İran çevresindeki askeri güçlerini geri çekecek ve deniz ablukasını kaldıracak. Taslakta ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemi trafiğinin yönetimi ve yönlendirilmesinin İran ile Umman iş birliğinde koordine edileceği belirtildi. Haberde, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varılması durumunda mutabakatın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) bağlayıcı bir kararla resmileştirileceği kaydedildi.

İran ordusu ile Lübnan Hizbullah’ının ABD ve İsrail’e karşı "dikkat çekici zaferler" elde ettiklerini belirten Hamaney, "Füze ve insansız hava araçlarıyla karada, havada ve denizde büyük şeytan ABD’yi ve onun eğitilmiş kuklası siyonist rejimi taşladılar. Sarsılmış siyonist rejim uğursuz ömrünün son aşamalarına yaklaşmıştır ve Allah’ın izniyle, o tarihten sonraki 25 yılı göre-meyecektir" ifadelerini kullandı.

İran Dini Lideri, "Gelecek İslam ümmetine ve yeni İslam medeniyetine aittir ve her birimiz kendi gayreti, kapasitesi ve sorumluluğu ölçüsünde bu geleceğin gerçekleşmesinde ve ona yaklaşılmasında rol oynayabiliriz. Bütün hacılardan İslam ümmetinin birliği, Filistin ve Mescid-i Aksa’nın özgürlüğü, Müslümanların büyük sıkıntılarının giderilmesi ve küresel kibir kar-şısında nihai zafere ulaşılması için dua etmelerini ve beni de hayır dualarına dahil etmelerini istiyorum" açıklamasını yaptı.

Fransa hükümeti, spor etkinlikleri sırasında insanların korunması için yerel yönetimlere önlem alma talimatı verdi. Ülkenin büyük bölümünde hava durumu kurumu Meteo France tarafından turuncu alarm verildi. Meteoroloji, salı öğleden sonra sıcaklıkların 36 dereceye kadar çıkabileceğini bildirdi.

Pazartesi günü kayıtlara geçen en sıcak mayıs günü yaşandı

Ülkede dün, kayıtlara geçen en sıcak mayıs günü yaşanırken, Avrupa’nın büyük bölümünde sağlık uyarıları ile açık alanda çalışma kısıtlamaları getirildiği öğrenildi. Başbakan Sebastien Lecornu’nun hükümetin hazırlıklarını gözden geçirmek üzere ilgili bakanlarla perşembe günü bir toplantı yapacağı bildirildi.

Körfezdekiler dahil tüm ülkelerin boğazların açılmasını istediğini aktaran ABD Dışişleri Bakanı, "Bunu müzakere ettiğimiz her ülke, adımın sadece son derece makul değil, aynı zamanda dünya için yapılması gereken en doğru şey olduğunu anlıyor" şeklinde konuştu.

Nükleer müzakerelerde "zaman sınırı" vurgusu

İran'ın nükleer programı konusundaki diplomasi trafiğine de değinen Marco Rubio, Tahran yönetiminin "Nükleer meselede çok gerçek, önemli ve zaman sınırına tabi bir müzakere sürecine gireceğinden" emin olduğunu dile getirdi. Rubio, ABD Başkanı Donald Trump'ın yaklaşımına ilişkin ise, "Acele etmiyor, kötü bir anlaşma yapmayacak. Başkan kötü bir uzlaşıya imza atmayacak" değerlendirmesinde bulundu.

"İsrail'in kendini savunma hakkı var"

Bölgedeki güvenlik dinamikleri ve İsrail'in tutumu hakkında da konuşan ABD'li Bakan, "İsrail'in kendini koruma hakkı her zaman vardır" dedi. Marco Rubio, "Eğer Hizbullah İsrail'e füze fırlatıyorsa veya fırlatacaksa, İsrail'in buna karşılık verme veya bunun olmasını engelleme hakkı sonuna kadar vardır. Bu ateşkes süreci de dahil her zaman böyle kabul edilmiştir" şeklinde konuştu.

ABD Başkanı müzakerelerde son duruma ilişkin ise "Müzakereler düzenli ve yapıcı bir şekilde ilerliyor. Temsilcilerime acele etmemeleri gerektiğini söyledim, çünkü zaman bizim lehimize işliyor. Abluka, bir anlaşmaya varılana, onaylanana ve imzalanana kadar tamamen yürürlükte kalmaya devam edecek. Her iki taraf da zamanını almalı ve bunu doğru yapmalı. Hata olmamalı" açıklamasını yaptı.

"İran ile ilişkimiz çok daha profesyonel ve verimli bir hale geliyor"

Paylaşımında İran ile ilişkilere de değinen Donald Trump, "İran ile ilişkimiz çok daha profesyonel ve verimli bir hale geliyor. Ancak şunu anlamalılar ki nükleer silah veya bomba geliştiremez ya da edinemezler" ifadelerini kullandı.
Bu süreçte ateşkes için çabalayan devletlere teşekkür eden ABD Başkanı Donald Trump, "Şimdiye kadar destekleri ve iş birlikleri için Orta Doğu’daki tüm ülkelere teşekkür etmek istiyorum. Bu destek ve iş birliği, tarihi İbrahim Anlaşmaları'na (Abraham Accords) katılmalarıyla daha da güçlenecek ve kim bilir, belki İran İslam Cumhuriyeti de katılmak isteyebilir" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran arasında yürütülen müzakerelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, ABD basınına verdiği özel röportajda, savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşma sürecinde tarafların önemli ölçüde ilerleme kaydettiğini belirtti. ABD merkezli CBS News’e konuşan Trump, nihai anlaşma kapsamında İran’ın herhangi bir nükleer silaha erişiminin engelleneceğini belirtirken, Tahran yönetiminin zenginleştirilmiş uranyum kaynaklarının da "tatmin edici şekilde kontrol altına alınacağını" söyledi. Trump, "Sadece istediğimiz her şeyi aldığımız bir anlaşmayı imzalarım" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, İran’ın sunduğu son anlaşma taslağını bugün danışmanlarıyla değerlendireceğini ve savaşın yeniden başlatılıp başlatılmayacağına ilişkin kararını yarına gününe kadar verebileceğini söyledi. Trump, "Ya iyi bir anlaşmaya varırız ya da onları bombalayarak bin parçaya ayırırım" ifadelerini kullandı.

Muhtemel bir anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde Trump, "İyi bir anlaşma ihtimali yüzde 50-50. Aksi halde onları tamamen ortadan kaldırırız" dedi.

Bu doğrultuda Trump’ın ilerleyen saatlerde Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, damadı ve eski başdanışmanı Jared Kushner ve ABD Başkan Yardımcısı James David Vance ile bir görüşme gerçekleştirmesi bekleniyor.

Axios: "Trump, Körfez liderleriyle görüşecek, Türkiye de katılabilir"

ABD merkezli haber sitesi Axios ise Trump’ın gün içinde Körfez ülkelerinin liderleriyle de İran konusunu ele almak üzere bir görüşme gerçekleştirmesinin beklendiğini yazdı. Kaynaklar görüşmeye Mısır, Pakistan ve Türkiye’nin de katılabileceğini aktardı.

ABD ve İran’dan "ilerleme" açıklamaları

Bu gelişme, Pakistan, İran ve ABD taraflarından yetkililerin söz konusu müzakere sürecine ilişkin ilerleme kaydedildiğine ilişkin açıklamalar yaptığı bir dönemde geldi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, taraflar arasındaki bir anlaşmanın "hem çok uzak hem de çok yakın" olduğunu söylemiş ve 14 maddelik bir mutabakat zaptının hazırlanması sürecinde son aşamaya geldiklerini bildirmişti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise süreçte ilerleme kaydedildiğini belirtmiş ve "bugün, yarın veya birkaç gün içinde savaşa ilişkin yeni bir haber çıkabileceğini" söylemişti.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ise İran’ın başkenti Tahran’daki temasları kapsamında bugün İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile görüşmeler gerçekleştirmişti.

ABD'nin Avrupa'daki askerlerine ilişkin değişikliklere değinen Rubio, "Dün Başkan'ın Polonya ve konuşlandırmalarla ilgili açıklamasını gördünüz. Bununla birlikte ABD'nin kuvvet konuşlandırmaları açısından yerine getirilmesi gereken küresel yükümlülükleri bulunuyor. Bu da sürekli olarak askerlerimizi nereye konuşlandırdığımızı yeniden değerlendirmemizi gerektiriyor. Bu cezalandırıcı bir şey değil, sadece devam eden bir süreç. Bu süreç, tüm bu son raporlar ve gerilimlerden önce de zaten vardı" şeklinde konuştu.

"Mühimmatı, gelecekteki ihtiyaçlar için gerekli hızda üretemiyoruz"

ABD'nin NATO müttefikleriyle iş birliği yapabileceğini düşündüğü alanlardan birinin de savunma sanayii altyapısı olduğunu belirten Rubio, "Bugün mühimmatı, gelecekteki ihtiyaçlar için gerekli hızda üretemiyoruz. Bu, ele alınması gereken bir mesele. Birlikte çalışabileceğimiz ve birlikte çalışmak istediğimiz bir mesele" dedi.

İran ile görüşmeler

Rubio kapsamlı bir anlaşma varılması amacıyla İran ile yürütülen görüşmelere de değinerek, "İran ile görüşmeler devam ediyor ve buradan gelecek haberleri bekliyoruz. Bir miktar ilerleme oldu. Abartmak istemiyorum, ama biraz hareketlilik oldu ve bu iyi bir şey" şeklinde konuştu. İran'a yönelik temel yaklaşımlarında değişiklik olmadığını vurgulayan Rubio, "İran, asla nükleer silaha sahip olamaz. Bu rejim, asla nükleer silahlara sahip olamaz. Bunu başarmak için de zenginleştirme meselesini ele almak zorundayız. Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum konusunu ele almak zorundayız" dedi.

"Hürmüz Boğazında geçiş ücreti planına karşı BMGK'dan sonuç almaya çalışacağız"

Hürmüz Boğazı'na ilişkin Rubio, "İran, bir geçiş ücreti sistemi oluşturmaya ve bu konuda Umman'ı da ikna etmeye çalışıyor. Uluslararası bir su yolunda böyle bir uygulamanın dünyada hiçbir ülke tarafından kabul edilmemesi gerekir. İran dışında bunu destekleyen bir ülke bilmiyorum, ama hiçbir ülke bunu kabul etmemeli" ifadelerini kullandı. Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nde bu hususta bir tasarıları olduğunu, ancak birkaç ülkenin bunu veto etmeyi düşündüklerini kaydeden Rubio, "Bu üzücü olur. Ancak vetoyu önlemek için gerekli küresel uzlaşıyı sağlamak adına elimizden gelen her şeyi yapıyoruz. BM'yi kullanmaya çalışıyoruz. Bakalım BM hala fonksiyonel mi? Sonuç almaya çalıştığımız yer orası olacak" şeklinde konuştu. Rubio, "Dünyada hiçbir tarafın uluslararası bir su yolunda geçiş ücreti sistemini desteklemesi gerektiğini düşünmüyorum. Bu kesinlikle kabul edilemez ve buna izin verilemez. Eğer bu Hürmüz Boğazı'nda yapılırsa dünyada beş farklı yerde daha yapılır" ifadelerini kullandı.

Rutte: "Daha fazla üretim yapmak zorundayız"

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanlarının bugünkü toplantıda ABD Başkanı Donald Trump'ın da üstünde durduğu bazı meselelere de odaklanacağını ifade etti. Rutte, "Bunların başında savunma harcamaları geliyor. İyi haber, artık paranın geliyor olması. Savunma harcamaları, Lahey Zirvesi'nin başarısı üzerine hızla artırılıyor. On milyarlarca dolar ve yıllar içinde yüz milyarlarca dolar gelecek" dedi. Paranın iyi harcandığından da emin olunması gerektiğini ve burada meselenin savunma sanayi altyapısına geldiğini ifade eden Rutte, savunma sanayiinin yeterince üretim yapmadığını ve bu konunun Ankara'da yapılacak NATO liderler zirvesinde görüşüleceğini vurguladı. Rutte, "Caydırıcılığımızı ve savunmamızı sürdürebilmek için daha fazla üretim yapmak zorundayız" dedi.
Bugün ayrıca Ukrayna'nın da gündemde olacağını ifade eden Rutte, ABD'den Ukrayna'ya Patriot sistemleri gibi kritik askeri destek akışının devam ettiğini söyledi. Rutte, "Bu destek, Avrupalı müttefikler ve Kanada tarafından finanse ediliyor ve Ukrayna'nın savaşta güçlü kalabilmesi açısından gerçekten hayati önemde" şeklinde konuştu.

Konuşulacak en önemli meselelerden birinin de İran ve Hürmüz Boğazı olduğunu kaydeden Rutte, "Seyrüsefer özgürlüğünün ayaklar altına alınması kabul edilemez. Bununla toplu olarak nasıl başa çıkabileceğimizi düşünmemiz gerekiyor. Bence herkes, ABD'nin İran'ın nükleer kapasitesini zayıflatmasının Orta Doğu, Avrupa ve tüm dünya açısından kritik olduğunu kabul ediyor" ifadelerini kullandı.

"Tek bir müttefike, yani ABD'ye olan bağımlılığımızı azaltacağız"

ABD'nin Polonya'ya 5 bin asker asker daha gönderme kararı sorulan Rutte, "Bu açıklamayı memnuniyetle karşılıyorum. Komutanlarımız tüm detaylar üzerinde çalışıyorlar, elbette bunu memnuniyetle karşılıyorum. Ancak şunu açıkça belirtelim: İzlediğimiz yol; daha güçlü bir Avrupa ve daha güçlü bir NATO, uzun süredir olduğu gibi tek bir müttefike yani ABD'ye olan bağımlılığımızı zaman içinde adım adım azaltarak onların da bizim çıkarlarımıza uygun olan diğer önceliklere daha fazla yönelme imkanı ve seçeneğine sahip olmalarını sağlamak. Ancak elbette dünkü açıklamayı memnuniyetle karşılıyorum" şeklinde konuştu.

İran’ın son teklifi incelediği ve yanıt vermediği belirtilen haberde, Pakistanlı arabulucunun tekliflerdeki farklılıkları gidermek amacıyla Tahran’da bulunduğu ifade edilerek, henüz hiçbir konunun kesinleşmediği vurgulandı.

Pakistan İçişleri Bakanı Tahran’da

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile devam eden mesaj alışverişine ilişkin açıklamalarda bulunmuş, Pakistan İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi’nin İran ziyaretinin amacının ABD ile mesaj alışverişini kolaylaştırmak ve taraflar arasında gönderilen metinleri netleştirmek için ek açıklamalar sunmak olduğunu belirtmişti. Bekayi, ABD tarafına karşı "güçlü ve makul şüpheler" olmasına rağmen İran'ın "ciddiyet ve iyi niyetle" müzakerelere devam ettiğini ifade etmişti.