"Erken dönemde belirti vermeyebilir"

Prostatın erkeklerde bulunan, yaklaşık olarak bir ceviz büyüklüğünde, mesanenin altında yerleşmiş, üreme faaliyetleri için çeşitli salgılar üreten bir salgı organı olduğunu belirten Opr. Dr. İdris Kıvanç Cavıldak, "Genellikle 65 yaş üstünde görülen prostat kanseri, erken dönemlerinde hiçbir belirti vermeyebilir. Fakat tedavi edilmezse, zamanla büyüyerek idrar kanalına baskı oluşturabilir. Böyle hastalarda idrar yapmayla ilgili bazı şikâyetler meydana gelir" diye konuştu.

"Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar"

Prostat kanserinde en önemli risk faktörlerinin yaş ve aile öyküsü olduğunun altını çizen Opr. Dr. Cavıldak, şu bilgileri paylaştı:

"Prostat kanserinde yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar. 70 yaş üzeri erkeklerin yüzde 50’sinde, 90 yaş üzerindekilerin de hemen hemen hepsinde mikroskobik düzeyde prostat kanseri tespit edilmektedir. Hastalığa 50 yaşından genç bireylerde sık rastlanmamaktadır. Bu yüzden erken teşhis için 50 yaşın üstündeki erkeklere prostat kanseri taraması önerilmektedir. Yapılan çalışmalar hastaların yaklaşık yüzde 15’lik bir bölümünde diğer aile üyelerinin de prostat kanseri öyküsü olduğunu ortaya koymuştur. Prostat kanserinin oluşmasından sorumlu kimi gen grupları tanımlanmıştır. Bunların yanı sıra, obezite ve sigara kullanımı da prostat kanseri için tanımlanan risk faktörleri arasındadır."

"Gece sık idrara çıkma ve idrarda zorlanmaya dikkat"

Lokalize (prostata sınırlı) prostat kanserinin sıklıkla hiçbir belirti vermeden geliştiğini ifade eden Opr. Dr. İ. Kıvanç Cavıldak, prostat kanserinin izlenebilir belirtileri hakkında şunları söyledi:

"Özellikle geceleri sık idrar çıkma ihtiyacı, idrar yapmaya başlarken ya da durdururken zorlanma, damla damla, kesintili idrar yapmak, cinsel ilişki sırasında ve boşalma anında ağrı, yanma, acı hissetmek, cinsel ilişki sonrası boşalma miktarında azalma, idrarda ya da menide kan görülmesi, ereksiyon sırasında zorlanma."

"Tedavi gecikirse hastalık ilerliyor"

Tarama testi yaptırmayan ya da tanı almış olmasına rağmen rutin kontrollerini aksatan kişilerde prostat kanserinin tedavisi geciktiğinin altını çizen Opr. Dr. Cavıldak, bu durumlarda hastalığın ilerlemeye başladığını belirtti.

Merkezin sorumluluğunu yürüten Tıp Fakültesi Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Türe, çocukluk çağında görülen ritim bozukluklarının erken tanı ve doğru tedavi ile büyük oranda kalıcı olarak tedavi edilebildiğini belirtti. Doç. Dr. Mehmet Türe, çocuklarda çarpıntı, bayılma, göğüs ağrısı, egzersiz sırasında nefes darlığı veya ani bilinç kaybı gibi belirtilerin ritim bozukluğunun habercisi olabileceğini ifade ederek, şunları söyledi:

"Çocukluk çağında görülen birçok ritim bozukluğu ilaç tedavisi veya kateter ablasyonu ile tamamen tedavi edilebilmektedir. Özellikle sık tekrarlayan çarpıntı atakları yaşayan çocuklarda elektrofizyolojik çalışma sayesinde ritim bozukluğunun mekanizmasını belirliyor ve aynı seansta ablasyon tedavisi uygulayabiliyoruz. Böylece çocuklarımız ömür boyu ilaç kullanmak zorunda kalmadan sağlıklı yaşamlarına devam edebiliyor."

"Artık hastalar başka illere gitmek zorunda kalmıyor"

Doç. Dr. Mehmet Türe, geçmiş yıllarda ileri düzey çocuk aritmi hastalarının farklı merkezlere sevk edildiğini belirterek, şu değerlendirmede bulundu:

"Merkezimizde son teknoloji üç boyutlu elektroanatomik haritalama sistemleri eşliğinde elektrofizyolojik çalışmalar, radyofrekans ablasyon, irrigasyonlu temas kuvveti destekli ablasyon uygulamaları ve kriyoablasyon işlemleri gerçekleştiriyoruz. Ayrıca kalp pili ve ICD implantasyonları da yapıyoruz. Daha önce şehir dışına sevk edilen birçok hasta artık tedavisini Diyarbakır’da alabiliyor. Bu durum hem ailelerimizin maddi ve manevi yükünü azaltıyor hem de çocuklarımızın tedaviye daha hızlı ulaşmasını sağlıyor."

Dünya standartlarında kullanılan bu üst düzey tanı ve tedavi sistemleri sayesinde özellikle karmaşık ritim bozukluklarında yüksek başarı oranları ve maksimum hasta güvenliği sağlanıyor.

Merkezde yalnızca ritim bozukluklarının kateter yöntemleriyle tedavisi değil, doğumsal veya sonradan gelişen ileti sistemi hastalıklarında kalp pili implantasyonu ile ani kardiyak ölüm riski taşıyan seçilmiş hastalarda ICD implantasyonları da başarıyla uygulanıyor. Ayrıca çocuk hastalarda transvenöz ve epikardiyal kalp pili uygulamaları ile ICD implantasyonları uluslararası standartlarda gerçekleştiriliyor.

Merkezde, engelli bireyler başta olmak üzere ayak ağrısı, duruş bozukluğu ve yürüyüş problemi yaşayan vatandaşlara yönelik kişiye özel ortopedik tabanlık üretimi yapılıyor. Ayak yapısına uygun olarak hazırlanan tabanlıklarla doğru basınç dağılımının sağlanması, vücut hizasının desteklenmesi ve duruş bozukluklarının azaltılması amaçlanıyor.

İleri teknolojiyle detaylı ayak analizi yapılıyor

Merkeze başvuran vatandaşlar, ortopedik değerlendirme için randevu alarak uzman fizyoterapistler ve ortopedik teknikerler eşliğinde ön muayeneden geçiriliyor. Bu süreçte kişinin ayak yapısı, basış şekli ve hareket analizi ayrıntılı biçimde inceleniyor. Bilgisayarlı ayak tarama sistemlerinin kullanıldığı değerlendirmelerde, ayağın yük dağılımı, basınç noktaları ve biyomekanik özellikleri tespit ediliyor. Dinamik basınç analizi, statik analiz ve üç boyutlu tarama teknolojisiyle elde edilen veriler doğrultusunda kişiye özel tabanlık tasarımı hazırlanıyor.

Her ayak yapısına uygun tabanlık üretiliyor

Tabanlık tasarımında bireyin mevcut ayak deformiteleri ile düztabanlık, yüksek kavis, topuk dikeni ve diyabetik ayak gibi özel durumları dikkate alınıyor. Bu doğrultuda en uygun malzeme ve form belirlenerek üretim süreci başlatılıyor. Üretimde esnek, dayanıklı ve hafif malzemeler tercih edilirken, EVA, silikon jel ve karbon fiber gibi farklı ihtiyaçlara cevap veren materyaller kullanılıyor. CNC kesim makineleri ile el işçiliğinin birlikte yürütüldüğü üretim sürecinde, bireyin ayak yapısına en uygun tabanlıkların hazırlanması hedefleniyor.

Deneme sürecinin ardından kullanıma sunuluyor

Üretimi tamamlanan tabanlıklar, deneme süreci için yeniden merkezde değerlendiriliyor. İlk kullanım aşamasında oluşabilecek uyum sorunları uzmanlar tarafından incelenerek gerekli düzenlemeler yapılıyor. Tabanlığın ayağa tam uyum sağlamasının ardından kullanım süreci başlatılıyor. Tabanlık kullanımından sonra bireyin herhangi bir rahatsızlık hissedip hissetmediği de takip edilirken, gerektiğinde yeni düzeltmeler uygulanıyor. Uzmanlar, tabanlıkların belirli aralıklarla kontrol edilmesini ve kullanım süresine bağlı olarak yenilenmesini öneriyor.

Hedef, yaşam kalitesini artırmak

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi’nin öncü sağlık hizmetleri arasında yer alan merkez, vatandaşlara modern ve erişilebilir çözümler sunmayı amaçlıyor. Ayak sağlığı ve tabanlık üretimi alanında uzmanlaşan birim aracılığıyla, hareket kabiliyetinin desteklenmesi ve günlük yaşam konforunun artırılması hedefleniyor. Özellikle engelli bireyler ile ortopedik rahatsızlıkları bulunan vatandaşlara uygun maliyetli hizmet sunan merkez, bireylerin ihtiyaçlarına yönelik profesyonel çözümler geliştirerek sağlıklı yaşamın desteklenmesine katkı sağlıyor.

"Kişiye özel analizlerle ayak tabanlığı üretiyoruz"

Ayak tabanlığı üretiminden sorumlu uzman Muhammet Hasan Sert, ayak sağlığına önem verdiklerini belirterek, "Hastalarımız, gün içinde ayakta kaldıkları sürece taban ağrısı, topuk ağrısı veya ön metatars ağrısı yaşadıkları için bize başvuruyor. Biz de burada önce analiz yapıyoruz, ardından kişiye özel ölçümler alıyoruz" dedi.

Alınan ölçüler doğrultusunda bilgisayar ortamında modelleme yaptıklarını anlatan Sert, "Modelleme işlemleri tamamlandıktan sonra CNC cihazımızda kişiye özel tabanlık üretiliyor. Daha sonra bunu hastalarımıza uyguluyoruz. Süreç bu şekilde ilerliyor" şeklinde konuştu.

Hastaların takip sürecinin de düzenli şekilde yürütüldüğünü belirten Sert, "Tabanlık uygulandıktan sonra hastalarımızı 3 ayda bir ya da 6 ayda bir tekrar çağırıyoruz. Yeniden ölçümler alıyoruz. Hastanın durumunda ilerleme olup olmadığını bu kontrollerde gözlemleyebiliyoruz" ifadelerini kullandı.

Günlük hizmet kapasitesine ilişkin de bilgi veren Sert, "Günlük 9 ila 10 kişiye hizmet verebiliyoruz. Ölçümler alındıktan sonra tabanlığın üretim süreci biraz zaman alabiliyor ancak en geç ertesi gün hastamıza teslim edebiliyoruz" diye konuştu.

"En sık karşılaştığımız tip stres tipi idrar kaçırma"

İstemsiz idrar kaçırma probleminin kadınların yaşam kalitesini olumsuz etkilediğine dikkat çeken Hatipoğlu, "Kadınlarda en sık karşılaştığımız tip stres tipi idrar kaçırmadır. Bu durum öksürme, hapşırma, egzersiz yapma veya ağır kaldırma gibi karın içi basıncını artıran anlarda istemsizce ortaya çıkar. Bunun yanında ani sıkışma hissi ile kendini gösteren sıkışma tipi idrar kaçırma ve her iki tipin bir arada görüldüğü karışık tip idrar kaçırma da sık karşılaştığımız klinik tablolardır. Bu durum fiziksel bir sorun gibi görünse de tedavi edilmediğinde kadınlarda özgüven eksikliğine ve sosyal hayattan kopmaya varacak derecede ileri psikolojik ve ruhsal problemlere neden olabilir" diye konuştu.

"Pelvik taban kas egzersizleri birçok hastamızda cerrahiye gerek kalmadan fayda sağlar"

Doğru tedavinin ayrıntılı bir muayeneden geçtiğini vurgulayan Dr. İrem Hatipoğlu, "Tedavide ilk basamak her zaman konservatif, yani cerrahi olmayan yöntemlerdir. Yaşam tarzı değişiklikleri, kilo kontrolü, sıvı tüketiminin düzenlenmesi ve pelvik taban kas egzersizleri birçok hastamızda cerrahiye gerek kalmadan fayda sağlar. Özellikle hafif ve orta dereceli stres tipi idrar kaçırmada pelvik taban kas egzersizleri oldukça etkili bir seçenektir" dedi.

"Aşırı aktif mesane hissi varsa ilaç tedavileri kullanılıyor"

Ani sıkışma hissi yaşayan hastalarda medikal tedavinin öne çıktığını belirten Dr. Hatipoğlu, daha sonra şunları söyledi:

"Medikal tedavide kullandığımız özel ilaçlar ile mesane kasının istemsiz kasılmasını azaltarak sık idrara çıkma hissinin önüne geçebiliyoruz. Ayrıca menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda, ürogenital doku kaybına bağlı semptomları gidermek adına lokal vajinal östrojen tedavisinden de yararlanıyoruz. Bazı hastalarda bu süreci mesane eğitimi ve davranışsal tedavilerle destekliyoruz."

"Ameliyatta "Sling" yöntemi ile başarı sağlanabiliyor"

Egzersiz ve ilaç tedavisinden fayda görmeyen hastalarda cerrahi seçeneğin devreye girdiğini kaydeden Hatipoğlu, "Günümüzde stres tipi idrar kaçırma cerrahisinde en sık başvurduğumuz yöntemlerden biri ’midüretral sling’ operasyonlarıdır. İdrar kanalının orta kısmına destek sağlayarak kaçırmayı önlemeyi amaçlayan bu operasyonlar, kapalı (minimal invaziv) yöntemlerle yapıldığı için hem hastanın iyileşme sürecini hızlandırır hem de çok yüksek başarı oranlarına sahiptir" ifadelerini kullandı.

"Gerekli durumlarda iki ameliyatı aynı anda yapabiliyoruz"

Jinekolojik operasyonların zaman zaman üriner sistemi etkileyebileceğini, rahim alınması veya organ sarkması ameliyatları sonrasında mesane fonksiyonlarında değişimler gözlenebileceğini ifade eden Dr. İrem Hatipoğlu, "Pelvik organ sarkması ile idrar kaçırma sıklıkla birlikte görülür. Bu nedenle sarkma cerrahisi planladığımız hastalarda ’gizli stres inkontinans’ riskini mutlaka değerlendiriyoruz. Gerekli durumlarda organ sarkması cerrahisi ve genital estetik operasyonları ile idrar kaçırma ameliyatını eş zamanlı olarak uygulayabiliyoruz" diye konuştu.

"Kişiye özel tedavi planı başarıyı getiriyor"

Ameliyat sonrası süreçte doğru hasta seçiminin ve takibin hayati önem taşıdığını vurgulayan Dr. Hatipoğlu, "Kadınlarda idrar kaçırma sık görülen ancak tamamen tedavi edilebilir bir sağlık problemidir. Hastaların multidisipliner bir yaklaşımla değerlendirilmesi ve kişiye özel tedavi planlanması başarıyı getiren en önemli unsurdur" dedi.

"Bakan Memişoğlu: "ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattımızda 2026’nın ilk 4 ayında 143 bin 534 vatandaşımıza destek sunduk"

Bakan Memişoğlu, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

"Dumansız bir hava, sağlıklı bir gelecek mümkün. Bin 501 sigara bırakma polikliniğimizde bugüne kadar toplam 4 milyonu aşan muayene gerçekleştirdik. 7 gün 24 saat hizmet veren ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattımızda 2025 yılında 420 bin 651, 2026’nın ilk 4 ayında ise 143 bin 534 vatandaşımıza destek ve rehberlik sunduk. Tütünle Mücadele Timlerimiz ve Mobil Polikliniklerimizle sahada 832 bin 873 vatandaşımıza ulaştık. 2025 yılında sigara bırakma polikliniklerimize yapılan başvuru sayısı, bir önceki yıla göre yüzde 112 arttı. 2026 yılının ilk dört ayındaki muayene sayısı ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 53,6 artış gösterdi. Dumansız yaşam alanlarına yönelik hassasiyetin artmasıyla birlikte, 2026’nın ilk dört ayındaki ihbar sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 76,6 arttı. Bu tablo açıkça gösteriyor ki milletimiz sağlığını seçiyor ve dumansız bir Türkiye için adım atıyor. Sigarayı bırakmak isteyen tüm vatandaşlarımızı, ücretsiz hizmet veren ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattımızdan destek almaya ve Sigara Bırakma Polikliniklerimize başvurmaya davet ediyorum. Gelin, bu kararı bugün verelim."

"Sigara bırakmak çoğu zaman yalnızca irade gücüyle açıklanabilecek bir süreç değildir" diyen Dr. Aydoğan, bağımlılığın biyolojik ve psikolojik boyutlarına dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı:

"Sigara beynin ödül sistemini etkiliyor"

Nikotin, beyindeki dopamin sistemini doğrudan etkileyerek kişide ödül hissi oluşturuyor. Zaman içerisinde beynin bu etkiye alıştığını belirten Dr. Aydoğan, "Bağımlılık geliştikten sonra sigara artık bir tercih değil, biyolojik ihtiyaç hissi oluşturur. Bu nedenle sigara sadece bir alışkanlık değil, nörokimyasal bir bağımlılıktır" dedi.

"Az içmek bağımlı olunmadığı anlamına gelmez"

Sigara kullanım miktarının bağımlılığın tek göstergesi olmadığını ifade eden Dr. Aydoğan, günde birkaç sigaranın bile bağımlılık döngüsünü sürdürebileceğini söyledi. "Bağımlılık miktarla değil, beynin verdiği tepkiyle ilgilidir" açıklamasında bulundu.

"Sigara stresi azaltmaz"

Toplumda yaygın olan "sigara stresi azaltır" düşüncesinin doğru olmadığını belirten Dr. Aydoğan, sigaranın aslında nikotin yoksunluğunu geçici olarak giderdiğini söyledi. "Kişi rahatlamıyor, yalnızca yoksunluk hissinden kısa süreliğine çıkıyor. Bu nedenle sigara çözüm değil, sorunun kendisidir" dedi.

"Tek sigara bağımlılığı yeniden tetikleyebilir"

Sigara bırakma sürecinde en büyük risklerden birinin "sadece bir tane" düşüncesi olduğunu vurgulayan Dr. Aydoğan, tek bir sigaranın bile beyindeki eski bağımlılık yollarını yeniden aktive edebileceğini belirtti. Nükslerin önemli bir bölümünün bu nedenle başladığını ifade etti.

"Zorlanmak başarısızlık değildir"

Sigara bırakıldıktan sonraki ilk haftalarda yaşanan zorlanmaların doğal olduğunu söyleyen Dr. Aydoğan, beynin yeni düzene uyum sağlamaya çalıştığını belirtti. "Bu süreç geçicidir ve her geçen gün iyileşmenin bir parçasıdır" dedi.

Elektronik sigara uyarısı

Elektronik sigaraların da nikotin bağımlılığını sürdürdüğünü belirten Dr. Aydoğan, bu ürünlerin bağımlılığı sonlandırmadığını, yalnızca kullanım şeklini değiştirdiğini ifade etti.

Sigara bırakıldıktan sonra vücutta neler oluyor?

Sigara bırakıldıktan sonra vücudun hızla kendini onarmaya başladığını belirten Mehmet Aydoğan, iyileşme sürecini şu sözlerle anlattı: İlk 24 saatte kandaki karbonmonoksit düzeyi düşer, oksijen seviyesi artar. 2-3 gün içinde nikotin vücuttan tamamen temizlenir, tat ve koku duyuları belirgin şekilde iyileşir. 1-2 hafta içinde dolaşım sistemi düzelmeye başlar, fiziksel performans artar. 1 ay sonunda akciğer fonksiyonlarında iyileşme görülür, öksürük azalır. 3-9 ay arasında akciğerlerin temizlenme kapasitesi artar, enfeksiyon riski azalır. 1 yılın sonunda kalp hastalığı riski yaklaşık yüzde 50 oranında düşer."

"Her geçen gün kayıp değil, kazançtır"

Sigara bırakmanın yalnızca bir alışkanlıktan vazgeçmek olmadığını ifade eden Dr. Aydoğan, "Bu süreç vücudu yeniden hayata döndürmektir. Sigara bırakmak bir irade savaşı değil, beynin yeniden öğrenme sürecidir. Doğru yöntemler ve profesyonel destekle bu süreç çok daha başarılı şekilde yönetilebilir" dedi.

Etlerin hemen dolaba atılmasının birçok kayıplara neden olduğuna değinen Yıldız, "Halkımızın yaptığı en büyük hata şu; kesimden sonra etlerin hemen buzdolabı ya da derin donduruculara konularak muhafaza edileceğini düşünüp uygulaması. Bu uygulama etin kalitesini bozuyor. Ölüm sertleşmesi ve orada oluşabilecek olumsuz bakterilerin yok edilmesi noktasında etlerin küçük parçalara ayrılarak güneş almayan yerlerde 5-6 saat muhafaza edilerek olgunlaşmasını sağlaması gerekir. Bu ortamların oluşturulmasının ardından paketlenerek ya buzdolabına ya da derin donduruculara konulabilir. Eğer ki böyle yapılmazsa buradaki risk başta etin kalitesini düşürür, bozulur. Olgunlaşma bakterileri orada görev yapmadığı için lezzetinde, kokusunda ve sertliğinde bazı sıkıntılar oluyor. Tüketiminde de hem damak tadı olarak hem kalite olarak hem de protein ile besleyici değerler yönünden kayıplara neden oluyor. Bunlara dikkat etmemiz son derece önemli" diye konuştu.

"Gün içerisinde mutlaka 2,5 litre kadar su tüketmemiz gerekiyor"

Et pişirme yöntemlerine de değinen Beycan, "Daha çok haşlama, ızgara veya fırında pişirme yöntemlerini tercih etmemiz gerekiyor. İçerisine ekstra tereyağı veya kuyruk yağı gibi yağlar kullanmamak lazım ki sağlığımız olumsuz etkilenmesin. Bir diğer önemli hususumuz sebze yemeklerini mutlaka tüketmemiz lazım. Hem etin sindirimini artırabilmek hem de içerisindeki demir emilimini artırabilmek için yanına sebze veya salata ilavesi yapmamız gerekiyor. Mutlaka yanında su tüketimi çok önemli. Böbreklerimize proteinden bir yük binecektir. Bu yükün hafifletilmesi için de gün içerisinde mutlaka 2,5 litre kadar su tüketmemiz gerekiyor. Aynı zamanda kahve ve çayın fazla tüketilmesi de vücuttaki sıvı ihtiyacını artıracağı için su tüketimi bu yönden de önemli" şeklinde konuştu.

"Etin yanında asitli içecekler değil de ayran, su tarzı içecekler tercih edilebilir"

Vatandaşların en sık yaptığı hatalardan birinin eti kesilir kesilmez tüketmek olduğunu söyleyen Beycan, "Eti kesilir kesilmez pişirmememiz gerekiyor ki sindirim sisteminde problemlere, hazımsızlığa, şişkinliğe, kabızlığa yol açmasın. Bir diğer husus yine etin yanında mutlaka sebze ve salatanın tüketilmesi gerekiyor. Bu da bizim sindirim sistemimizi daha rahatlatacaktır. Çok kızartmalı, yağlı değil de haşlama tarzı olabilir. İçerisinde baharatları çok fazla kullanmamak gerekir ki sindirim sistemimiz daha rahat çalışsın. Bunlara dikkat edebiliriz. Yine dediğimiz gibi su tüketimi çok önemli. Etin yanında mutlaka asitli içecekler değil de ayran, su tarzı içecekler tercih edebiliriz" ifadelerini kullandı.

"Kolesterol hastaları haftada iki defa 90-120 gramı aşmayacak şekilde et tüketebilir"

Kronik rahatsızlığı bulunan vatandaşların beslenmelerine daha fazla dikkat etmesi gerektiğini vurgulayan Beycan, "Eğer hastamız diyabet hastasıysa tatlı tüketmesini, hamur işi tüketmesini hiç istemiyoruz. Ancak ikramlık olarak meyve tüketebilir veya kuru yemiş, kuru meyve gibi hafif ikramlıklar tercih edilebilir. Bunun yanında eğer kalp damar hastalığı mevcutsa, kolesterol yükseklikleri varsa et miktarları çok önemli. Haftada iki defa 90-120 gramı aşmayacak şekilde et tüketmesi gerekiyor. Yine pişirirken yağlı değil de yağsız etleri tercih etmesini istiyoruz. Bunun yanında tansiyon hastalarımız için pişirirken içerisine ekstra tuz ilavesi yapmamalarını istiyoruz ki tansiyon yükselmesi meydana gelmesin. Sindirim ve mide problemleri olanlarda da daha çok haşlama öneriyoruz. Kızartılmış etler sindirim sisteminde problemlere yol açabilir" açıklamasında bulundu.

"Eti tekrar dondurmuyoruz, aksi halde zehirlenme etkisi ortaya çıkabilir"

Etin saklama koşullarına ilişkin de bilgi veren Beycan, etlerin küçük porsiyonlara ayrılması gerektiğini ifade ederek, "3-4 gün içerisinde tüketeceksek buzdolabında 0-4 derecede, bir hafta içerisinde tüketeceksek daha çok eksi 2 derecede saklayabiliriz. Ama uzun vadede, yaklaşık 6 ay kadar bir süre saklamayı planlıyorsak eksi 18 derecede dondurarak muhafaza etmemiz gerekiyor. Pişireceğimiz zaman da oda sıcaklığında, kaynar su altında veya kalorifer yanında çözdürme işlemi yapmamalıyız. Buzdolabı içerisinde uzun sürede çözdürme yapmamız gerekiyor ki bakterilerin oluşmasını önleyelim. Ve çözdürdüğümüz eti tekrar dondurmuyoruz. Eğer dondurursak zehirlenme etkisi ortaya çıkabilir" şeklinde konuştu.

Bayram boyunca aşırı et tüketiminin halsizlik, baş ağrısı, tansiyon yükselmesi ve gut gibi sağlık problemlerine yol açabileceğini belirten Beycan, dengeli porsiyonlarla birlikte sebze tüketiminin ihmal edilmemesi gerektiğini sözlerine ekledi.

"Ağır etli yemeklerden kaçının"

Beslenme ve Diyet Uzmanı Elanur Yılmaz Akay, "Kurban Bayramı sofralarının vazgeçilmezi kırmızı et, ölçülü tüketildiğinde sağlıklı bir besin kaynağıdır. Ancak aşırıya kaçmak kolesterol ve kalp-damar hastalıkları riskini artırır. Etin yanında sebze, salata ve tam tahıllı ürünlerle tabağı dengelemek hem sindirimi kolaylaştırır hem de bayram boyunca enerjiyi korur. Bayramda ağır yemekler kaçınılmaz olsa da, öğünleri hafifletmek mümkündür. Yoğurt, ayran, zeytinyağlı sebzeler ve lifli gıdalar sindirim sistemini rahatlatır. Özellikle akşam yemeklerinde daha hafif tercihler yapmak, mideyi yormadan bayram keyfini sürdürmeye yardımcı olur" diye konuştu.

"Bol bol su için yürüyüş yapın"

Bayram ziyaretlerinde de ikram edilen tatlıların fazla tüketilmesinin kan şekerini hızla yükselteceğini söyleyen Akay, "Bu özellikle diyabet hastaları için risk oluşturmaktadır. Tatlıların küçük porsiyonlarla tadına bakılmasını, mümkünse sütlü tatlıların tercih edilmelidir. Bayram boyunca bol su içmek, vücudu toksinlerden arındırır ve sindirimi destekler. Ayrıca kısa yürüyüşler yapmak hem kan dolaşımını hızlandırır hem de ağır yemeklerin etkisini azaltır. Su ve hareket, bayramın enerjisini yüksek tutmanın en basit ama en etkili yollarıdır" şeklinde konuştu.

Bayram boyunca beslenme düzenindeki değişikliklerin başta kalp-damar, hipertansiyon, diyabet ve böbrek hastaları olmak üzere tüm bireyleri etkileyebileceğini söyleyen Arş. Gör. Köylüoğlu, en sık karşılaşılan sağlık sorunlarının ise hazımsızlık, mide rahatsızlıkları, kabızlık, yüksek tansiyon ve kan şekeri dengesizlikleri olduğunu belirtti.

Yeni kesilmiş kurban etinin saklama şartları ve pişirme yöntemleri hakkında da önemli bilgiler paylaşan Arş. Gör. Köylüoğlu, "Yeni kesilmiş kurban etinin hemen tüketilmesi özellikle mide rahatsızlıklarına neden olabilmektedir. Bu nedenle kurban etlerinin buzdolabında en az 24 saat dinlendirilerek tüketilmesini öneriyoruz. Aynı zamanda etlerin doğru şartlarda muhafaza edilmesi ve uygun yöntemlerle çözdürülmesi, besin zehirlenmelerinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Etler buzlukta yaklaşık 1-2 hafta, derin dondurucuda ise daha uzun süre saklanabilmektedir. Ancak çözdürme işleminin mutlaka buzdolabında yapılması gerekmektedir. Oda sıcaklığında çözdürülen ya da çözüldükten sonra tekrar dondurulan etler sağlık açısından ciddi risk oluşturabilmektedir. Doymuş yağ açısından zengin olan kırmızı etin kızartma ve kavurma yerine haşlama, fırında pişirme veya ızgara yöntemleriyle hazırlanması daha sağlıklı olacaktır. Ayrıca etlerin ateşe çok yakın şekilde ve uzun süre pişirilmesi bazı kanserojen oluşmasına ve vitamin kayıplarına neden olabileceğinden pişirme yöntemlerine dikkat edilmesi gerekmektedir" dedi.

Bayram sofralarında porsiyon kontrolünün sağlanmasının önemine de vurgu yapan Arş. Gör. Köylüoğlu, aşırı kırmızı et tüketiminin doymuş yağ ve kolesterol alımını artırdığını, et yemeklerinin yanında sebze, salata ve yoğurt gibi besinlere yer verilmesinin öğünlerin dengelenmesine, posa alımının artmasına ve tokluk hissinin sağlanmasına katkı sunduğunu belirtti.

Dengeli beslenme ve hareket önemli

Tatlı tüketiminde de ölçülü olunması gerektiğinin altını çizen Arş. Gör. Köylüoğlu, özellikle diyabet hastalarının şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlıları veya meyveyi tercih etmelerinin daha sağlıklı bir seçenek olacağını ifade etti.

Arş. Gör. Köylüoğlu, gün içerisinde aşırı çay ve kahve tüketimi yerine vücudun ihtiyaç duyduğu yeterli miktarda suyun alınmasının önemli olduğunu söyledi.

Arş. Gör. Köylüoğlu, "Bayram sürecinde fiziksel aktivitenin ihmal edilmemesi gerekiyor. Özellikle yemeklerden sonra yapılacak kısa yürüyüşler hem sindirimin düzenlenmesine hem de kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olacaktır" diye konuştu.

Sindirim sistemini yoran yüksek ateş tehlikesi

Özellikle yüksek ateşte işlem gören etlerin mide ve bağırsak fonksiyonlarını olumsuz etkileyerek rahatsızlıklara yol açtığına değinen Güneş, hazırlık aşamasındaki yöntemlerin önemini vurguladı. Güneş, "Yüksek ateşle pişmiş etlerin sindirim sistemini çok fazla yorduğu, sindirim sistemini bozarak şişkinliğe neden olduğu gözlemlenmiş. Dolayısıyla yalnızca porsiyon kontrolü değil, etin nasıl pişirildiği de oldukça önemli" şeklinde konuştu. Etin yanında mutlaka sebze ağırlıklı menülerin bulundurulması ve yemek sonrasında hareketsiz kalınmaması gerektiğini hatırlatan Güneş şöyle devam etti: "Mutlaka lifli gıdalarla eti tüketmeliyiz. Sindirimimizi kolaylaştırmak için yoğun bir öğünden sonra yapacağımız 10-15 dakikalık hafif fiziksel aktiviteler faydalı olacaktır."

Tatlı tercihlerine ve akşam öğünlerine dikkat

Ağır şerbetli tatlıların gün içindeki kalori dengesini bozabileceğine işaret eden Diyetisyen Güneş, kapanış öğünlerinin de hafif tutulması yönünde uyarılarda bulundu. Güneş, "Şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlılar tercih edilmeli. Gün içerisindeki kalori kısıtlamasını akşam saatlerine bırakmadan, akşam öğünlerini daha hafif geçirmek daha sağlıklı olacaktır" dedi.

Öztürk, hayvan satış yerlerinin sıkı denetlenmesi gerektiğini belirterek, şap, tüberküloz ve brucella gibi bulaşıcı hastalık taşıyan ya da pasaportsuz hayvanların satış alanlarına alınmaması gerektiğini söyledi. Sağlıklı kurbanlık seçiminde küpeli ve kayıtlı hayvanların tercih edilmesi gerektiğini ifade eden Öztürk, "Zayıf, gebe, hasta görünümlü veya akıntı, öksürük ve yüksek ateş gibi belirtiler gösteren hayvanlardan uzak durulmalı. Vatandaşlarımız, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ’HaySag’ uygulaması üzerinden hayvanların küpe bilgilerini sorgulayabilir. Kurban kesimlerinin belirlenen alanlarda ve uzman kişilerce yapılması gerekiyor. Kesim öncesi ve sonrası etlerin veteriner hekim kontrolünden geçirilmesi halk sağlığı açısından çok önemlidir. Etlerin en az 24 saat dinlendirilmeden tüketilmemesi ve şüpheli durumlarda mutlaka veteriner hekime danışılması gerekiyor. Atıkların çevreye zarar vermeden imha edilmelidir. Kesilen hayvanların kulak küpelerinin de İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine bildirilmesi gerektiğini unutmayalım. Hayvandan insana bulaşan 200’den fazla zoonotik hastalık bulunuyor. Şarbon, deli dana, malta humması ve tüberküloz gibi hastalıklar insan sağlığı açısından ciddi risk taşıyor" dedi.

Türkiye'de bir ilk olma özelliği taşıdığı belirtilen "Bireysel ve Kolektif Dayanıklılığın Nörofizyolojik Belirteçleri" projesinde, bireylerin travma sonrası dayanıklılık süreçleri verilerle analiz edilecek. Çalışmayla toplumsal ve toplum dayanıklılığın insan psikolojisi üzerindeki etkileri de değerlendirilecek. Farklı akademisyenlerin yer aldığı projede elde edilecek verilerin, psikoloji alanındaki bilimsel çalışmalara katkı sağlaması hedefleniyor.

"İlk kez nörolojik düzeyde araştırmaya odaklandık"

Psikolojik dayanıklılığın, bireyin zorlu yaşam olayları, stres, travma karşısında sergilediği toparlanma gücü ve esneklik kapasitesini ifade ettiğini belirten NEÜ Travma Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Doç. Dr. Seher Akdeniz, "Literatürde genellikle özbilirim ölçekleriyle ölçülür. Biz buna ek olarak burada somut biyobelirteçlerle de desteklemeyi hedefliyoruz. Özellikle travma sonrası gelişim dediğimiz, bireyin zorluklardan nasıl daha da güçlenerek çıktığını disiplinler arası düzeyde anlamaya odaklandık. Bununla birlikte insan sosyal bir varlık. Kriz anlarında ortak kader duygusu ile birleşiyor ve ait olduğu grubun ve toplumun güçlü olduğuna inanan birey, kendi içinde de daha büyük bir güç bulabiliyor. Biz de bu araştırmada toplumsal dayanıklılık, beynimizde strese karşı koruyucu bir zırh oluşturuyor mu, bildiğimiz kadarıyla bunu ilk kez nörolojik düzeyde araştırmaya odaklandık. Bu araştırmada veriler binlerce kişiden toplandı ve burada belli algoritmalara göre seçilen kişileri belirledik. Psikolojik dayanıklılık, toplumsal dayanıklılık, empati, duygu düzenleme, pek çok ölçek uyguladık. Stresle başa çıkma şekilleri gibi bu ölçeklerde de bizim hedeflediğimiz belirli algoritmalara uyan kişileri bu sefer nörofizyolojik ölçümler için EEG ve göz takip cihazı ölçümleri için buraya davet edip deneylerimizi burada yapıyoruz. Buradaki hedefimiz özellikle psikolojik dayanıklılığı ve toplumsal dayanıklılığı artırıcı çalışmalarda nelerin iyi geldiğini kişilere bunları belirlemek ve bunları toplumsal fayda yönünde çeşitli programlara dönüştürmeyi hedefliyoruz" dedi.

"Katılımcılarımızdan hem EEG kaydı hem göz izleme takibinden elde ettiğimiz görüntüleri alıyoruz"

NEÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve TRAUM Müdürü Yardımcısı Doktor Öğretim Üyesi Ayşe Merve Acılar ise, "Bu deney çerçevesinde biz katılımcılarımızdan hem EEG kaydı hem göz izleme takibinden elde ettiğimiz görüntüleri alıyoruz. Akabinde bu kayıtlar bize gelen ham kayıtlar oluyor. EEG kayıtlarını sinyal işleme yöntemleriyle temizliyoruz. Göz işlemeden gelen göz takip cihazından gelen kayıtları da işaretleyerek uygun çerçeveleri alıyoruz. Amacımız, burada makine öğrenmesi yöntemleri için bir veri seti oluşturmak ve makine öğrenmesi yöntemleri kullanarak bireyin dayanıklılığına özgü biyobelirteçleri bulmak. Bu biyobelirteçleri de kullanarak ileride psikoloji alanında geliştirebilecek programlarda, karar destek sistemi olarak kullanılabilecek yapay zeka destekli uygulamalar geliştirmek. Yapay zeka çok geniş bir kavram, biz algoritmik kısmıyla ilgileniyoruz. Makine öğrenmesi algoritmaları diyoruz. Burada veriden öğrenen algoritmalardan bahsediyoruz. Klasik istatistik yöntemlerinin temelinde elde edilen algoritmalar bunlar ama bir tık daha derine inerek görünmeyeni keşfetme yönünde gelişen teknoloji ile birlikte bize sunulan avantajlardan faydalanıyoruz bu algoritmaların" diye konuştu.

"Sigara ve alerjenler riski artırıyor"

Astımda risk faktörlerine değinen Uzm. Dr. Göktaş, anne karnında bebeğin yetersiz beslenmesi ve düşük doğum ağırlığının risk oluşturduğunu belirtti. Anne ve babanın sigara içmesinin, özellikle gebelik döneminde annenin sigara kullanmasının astım gelişiminde önemli rol oynadığını vurgulayan Göktaş, ailede astım öyküsü bulunmasının da riski artırdığını söyledi. Bazı meslek gruplarında astımın daha sık görülebildiğini ifade eden Uzm. Dr. Seher Göktaş, fırıncılık, marangozluk, mobilyacılık, dökümcülük, kaynakçılık, plastik ve kimya sanayi, ilaç endüstrisi, demiryolu işçiliği, çay ve tütün üretimi, itfaiyecilik, kuru temizleme, temizlik ve tekstil işçiliği gibi alanlarda çalışan kişilerin daha dikkatli olması gerektiğini dile getirdi.

"Polen, parfüm ve sigara dumanı astımı tetikleyebiliyor"

Astımı tetikleyen en önemli faktörlerin başında alerjen maddelere maruz kalmanın geldiğini belirten Uzm. Dr. Göktaş, "Polen, ev tozu, evcil hayvanlar, küf mantarı, gribal enfeksiyonlar, stres, sigara dumanı, egzersiz, temizlik malzemeleri ve parfüm gibi yoğun kokular astımı tetikleyebilir. Ayrıca astım hastalarında reflü sıklığı da yüksektir" ifadelerinde bulundu.

Mevsim geçişlerinin de astım hastaları için risk oluşturduğunu belirten Göktaş, özellikle bahar aylarında polen ve çimenlerin hastalığı alevlendirebildiğini söyledi. Hava kirliliği, soğuk hava ve mevsimsel gribal enfeksiyonların da astım şikayetlerini artırabileceğini kaydetti.

"Astım krizinde erken müdahale önemli"

Astım krizinin ani gelişen öksürük nöbetleri, nefes darlığı ve hırıltı ile kendini gösterdiğini belirten Uzm. Dr. Seher Göktaş, daha önce astım tanısı alan hastaların öncelikle nefes açıcı ilaçlarını kullanmaları gerektiğini söyledi. Göktaş, "Düzelme olmazsa şiddetine göre Göğüs Hastalıkları Polikliniği’ne veya acil servise başvurulmalıdır" dedi.

"Astım tamamen geçmez ancak kontrol altına alınabilir"

Astım tanısının; hasta öyküsü, fizik muayene, akciğer grafisi, kan tahlilleri, solunum fonksiyon testi ve alerji testleri ile konulduğunu ifade eden Uzm. Dr. Göktaş, hastalığın diyabet ve hipertansiyon gibi kronik bir hastalık olduğunu ancak ilaçlarla kontrol altına alınabildiğini söyledi.

Astım ilaçlarının bağımlılık yaptığı yönündeki yanlış inanışlara da değinen Göktaş, "Bu ilaçlar ağızdan kullanılan ilaçlara göre daha güvenlidir. Direkt akciğerlere etki eder. Dolaşıma katılımı çok azdır. Bağımlılık yapmaz. Hasta ihtiyacı olduğu için kullanılır" diye konuştu.

"Ev ortamı ve günlük yaşam aüzenlenmeli"

Astım hastalarının yaşam alanlarına dikkat etmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Seher Göktaş, evde kedi, köpek ve kuş gibi evcil hayvanların beslenmesinin önerilmediğini söyledi. Halı, kitap ve toz tutabilecek eşyaların azaltılması gerektiğini ifade eden Göktaş, evin düzenli havalandırılmasının önemine dikkat çekti. Ayrıca parfümlü ve yoğun kokulu temizlik malzemelerinden uzak durulması gerektiğini vurguladı. Spor yapan astım hastalarının egzersiz öncesinde doktor önerisiyle nefes açıcı sprey kullanabileceğini belirten Göktaş, gerektiğinde egzersiz sonrasında da bu ilaçların kullanılabileceğini ifade etti.

"Astım hastanın ömrünü azaltmaz"

Astım hastalarının ilaçlarını düzenli kullanmasının büyük önem taşıdığını belirten Uzm. Dr. Seher Göktaş, fiziksel yaşam alanlarının kişiye göre düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Hastalığın şiddetine göre tedavi planının değişebileceğini kaydeden Göktaş, bazı hastaların sürekli ilaç kullanması gerektiğini ifade etti.

İlaçların bırakılmasının ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Göktaş, "Ara verdiklerinde bazen hafif astımı olan hastalar bile acile astım kriziyle gelebilmektedir. Bu durum ölümcül sonuçlar doğurabilir. Astım kontrol altına alınabilecek bir hastalıktır, hastanın ömrünü azaltmaz. Genel olarak ilerlemez ancak hasta kendine dikkat etmez ve sigara içerse ilerleyebilir" dedi.

Bayramda denge ve kontrol şart

Kurban Bayramı’nda beslenme alışkanlıklarının her yıl yeniden gündeme geldiğini belirten Prof. Dr. Ertuğrul Okuyan,"Bayramda nasıl beslenmemiz gerektiği, mide ve kalp sağlığımızı yormadan nasıl hareket edeceğimiz önemli. Porsiyon kontrolü, kurban kesim ve saklama süreçleri, bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve bayram kazalarına karşı dikkatli olunması gerekiyor" dedi.

Et tüketiminde acele etmeyin

Bayramda et tüketiminin artmasına dikkat çeken Prof. Dr. Esin Korkut, "Kesilen et hemen tüketilmemeli, en az 12 saat dinlendirilmelidir. Etler mümkünse kısık ateşte ve kendi suyunda pişirilmeli, ekstra yağ eklenmemelidir. Aksi halde reflü gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Sıvı tüketiminin de artırılması ve gazlı içeceklerden uzak durulması gerekir. Porsiyon kontrolüne özellikle dikkat ederek, tatlı tercihlerinde sütlü ürünler daha sağlıklı olacaktır" ifadelerini kullandı.

Hijyen kuralları hayat kurtarır

Kurban Bayramı’nın enfeksiyon hastalıkları açısından riskli bir dönem olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Hüsrev Diktaş,"Kesimden tüketime kadar tüm süreç hijyen kurallarına uygun şekilde yürütülmelidir. El hijyeni, kullanılan bıçaklar, kesme tahtaları ve ortam temizliği büyük önem taşıyor. Etler buzdolabında dinlendirilmeli, güneş altında bırakılmamalı. Ayrıca iyi pişirilmeden tüketilmemeli ve çözülen et kesinlikle tekrar dondurulmamalıdır" uyarısında bulundu.

Etin yanında sebze tüketimi önemli

Diyetisyen Ayşenur Karaca ise bayram sofralarında dengeli beslenmenin önemine dikkat çekerek, kırmızı etin doğru şekilde tüketilmesi gerektiğini söyledi. Karaca, "Et tüketimi kahvaltı yerine öğle öğününde tercih edilmelidir. Tabağın büyük kısmı sebze ve lifli gıdalardan oluşmalı, et porsiyonu ise yaklaşık 100-150 gram ile sınırlandırılmalıdır" dedi. Tam tahıllı gıdaların da beslenmeye eklenmesi gerektiğini belirten Karaca, tek yönlü beslenmeden kaçınılması gerektiğini vurguladı.

Acemi kasaplara dikkat

Bayram sürecinde en sık karşılaşılan durumlardan birinin kesici alet yaralanmaları olduğunu belirten Uzm. Dr. Sümeyra Acar Kurtuluş, "Küçük kesilerde yara önce temiz suyla yıkanmalı, ardından temiz bir bezle basınç uygulanmalıdır. Halk arasında yaygın olan salça, kül ya da tütün sürme gibi uygulamalardan kesinlikle kaçınılmalıdır" dedi. Ciddi yaralanmalarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Dr. Kurtuluş, kırıklar ve iç kanama riskine karşı da dikkatli olunması gerektiğini ifade etti.

RAPORLARDA ULUSLARARASI FORMAT DÖNEMİ

Düzenleme kapsamında sağlık raporlarında standart format uygulamasına geçilecek. Bakanlığın belirlediği format dışında rapor düzenlenemeyecek. Raporlara İngilizce dil desteği eklenerek uluslararası kullanım imkanı da sağlanacak.

ÜÇ HEKİMLİ RAPOR SİSTEMİ GELİYOR

Yeni sistemde tam teşekküllü ve üç hekimli olmak üzere iki temel sağlık kurulu oluşturulacak. İstisnalar dışında raporların üç hekim tarafından düzenlenebilmesi sağlanırken, mühür ve başhekim onayı zorunluluğu kaldırılarak süreç hızlandırılacak.

50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli iş yerlerinde işe giriş raporlarının tüm kamu hekimleri tarafından düzenlenebilmesinin önü açılacak. Ayrıca engelli sağlık raporları ile ilaç ve tıbbi malzeme kullanım raporları, evde sağlık hizmetleri koordinasyonunda uzaktan sağlık hizmeti kapsamında yenilenebilecek.

E-NABIZ ÜZERİNDEN BAŞVURU YAPILACAK

Dijitalleşme adımlarının en dikkat çekici kısmı ise e-Nabız uygulaması üzerinden yürütülecek işlemler oldu. Tüm rapor başvuruları e-Nabız’dan yapılabilecek, yazılı dilekçe uygulamaları sona erecek. Lisansa tabi olmayan spor ve sosyal aktiviteler için vatandaşlar hekime gitmeden e-Nabız üzerinden “Sağlık Durum Belgesi” alabilecek.

Ayrıca e-Rapor sistemi üzerinden düzenlenen raporların fiziksel olarak arşivlenmesine gerek kalmayacak.

"Düzenli ölçüm yapmak gerekiyor"

Hipertansiyonun bazen belirti vermeden ilerleyebildiğini ifade eden Yavuz, "Vatandaşlarımız tansiyon hastası olduğunun farkında olmayabiliyor. Yapılan araştırmalar, tansiyon hastalarının yalnızca yarısına yakınının hastalığını bildiğini gösteriyor. Farkında olup ilaç kullananların da sadece yarısına yakınının tansiyonu kontrol altında bulunuyor. Oysa tansiyon kontrol altında olmadığında kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği ve kalp hastalıklarına yakalanma riski artıyor. Vatandaşların düzenli olarak tansiyon ölçümü yaptırması gerekiyor. Özellikle kayıtlı oldukları aile sağlığı merkezlerinde düzenli kontrollerini yaptırmaları büyük önem taşıyor. Evinde tansiyon aleti bulunan vatandaşlarımızın da düzenli ölçüm yapmaları, yükseklik tespit etmeleri halinde aile hekimlerine başvurmaları gerekiyor" diye konuştu.

Türkiye’de tuz tüketiminin halen çok yüksek seviyelerde olduğunu dile getiren Yavuz, "Ekmekte bile yüksek oranda tuz bulunuyor. Peynirimiz, zeytinimiz tuzlu. Bu nedenle tansiyonu kontrol altına almak zorlaşıyor. Tuz tüketiminin azaltılması, yürüyüş yapılması, egzersiz ve sağlıklı beslenme büyük önem taşıyor" ifadelerini kullandı.

"3’te 1’i tansiyon hastası"

Türkiye’de erişkinlerin yaklaşık üçte birinin hipertansiyon hastası olduğunu kaydeden Yavuz, hipertansiyonun artık yalnızca ileri yaş grubunda değil, obezitenin yaygınlaşmasıyla birlikte 30’lu yaşlarda da görülmeye başladığının altını çizdi. Sağlık Bakanlığının önerisinin 18 yaş üzerindeki her bireyin yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmesi yönünde olduğunu vurgulayan Yavuz, hipertansiyonun uzun soluklu bir süreç olduğuna dikkat çekerek, "Hipertansiyon uzun bir maratondur ve ömür boyu sürecek bir tedavi gerektirir. İzlem, en az tanı koymak kadar önemlidir" şeklinde konuştu.

"Kongrenin ana teması yapay zekâ çağında aile hekimliği"

Kongrenin bilimsel içeriğine ilişkin de bilgi veren Prof. Dr. Erdinç Yavuz, Karadeniz Bölgesi’nde aile hekimliği alanında akademik üretkenliği ve saha deneyimini bir araya getirmeyi hedeflediklerini belirtti. Kongrenin; akademisyenler, uzmanlık öğrencileri ve sahada aktif görev yapan aile hekimleri arasında bilimsel bilgi paylaşımını, deneyim aktarımını ve mesleki dayanışmayı güçlendiren önemli bir platform haline geldiğini ifade eden Yavuz, her yıl artan katılımcı sayısının daha nitelikli bilimsel programlar hazırlama konusunda kendilerine motivasyon sağladığını söyledi. Bu yıl kongrenin ana temasını "Yapay Zekâ Çağında Aile Hekimliği" olarak belirlediklerini aktaran Yavuz, dijital dönüşümün sağlık hizmetlerine etkileri ile yapay zekâ uygulamalarının birinci basamak sağlık hizmetlerindeki yerini bilimsel açıdan değerlendirdiklerini belirterek, "Amacımız katılımcılarımıza klinik uygulamalarına doğrudan katkı sağlayacak güncel ve uygulanabilir bilgiler sunmaktır" ifadelerini kullandı.

Kongrede alanında uzman 30 farklı hekim sunum yaptı. Kongre 18 Mayıs günü son bulacak.

Eğitimde; böbrek hastalıkları, kalp-damar hastalıkları, astım, aşırı tuz tüketimi, hipertansiyon, fiziksel aktivite, obeziteyle mücadele, çölyak hastalığı, cilt kanseri ve kanser taramaları hakkında detaylı bir şekilde bilgilendirme yapıldı.

Eğitimde, düzenli sağlık kontrollerinin, sağlıklı beslenmenin ve hareketli yaşamın hastalıklardan korunmadaki önemine değinildi.

Geri Gönderme Merkezi personellerine kronik hastalıklara karşı korunma yolları ve koruyucu sağlık hizmetlerinin önemi de anlatıldı.

İHA muhabirine konuşan Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Yusuf Kayar, çölyak hastalığının bir glüten duyarlılığı olduğunu belirtti. Dr. Kayar, "İçinde glüten ihtiva eden herhangi bir gıda aldığında vücudunun buna karşı alerjik bir reaksiyon vermesi durumudur. Aslında böyle özetleyebiliriz; tabii öncelikle bağırsaklarda bir iltihaplanma söz konusu oluyor. Bağırsaklardaki iltihaplanma sonrası, hastalar emilimle ilgili ciddi sorunlar yaşayabiliyor. Tabii bu durum sadece bağırsaklarla sınırlı kalmıyor ve zamanla bütün vücuda yayılarak neredeyse bütün organları etkisi altına alabiliyor. Hastalığın hem genetik hem de çevresel birçok nedeni söz konusu. Özellikle 1950’li yıllardan itibaren baktığımızda, hastalıkta ciddi manada bir artış görülmektedir. O zamanla kıyas yaparsak yaklaşık 100 kat civarında bir artıştan bahsedebiliyoruz. Bunun da en büyük nedeni maalesef yanlış beslenme. Özellikle market ürünleri ve içeriğinde fazla miktarda glüten barındıran gıdalar tüketildiğinde, maalesef çölyak hastalığı ortaya çıkabiliyor. Tabii ki diğer bir neden genetik yatkınlıktır. Genetik etkenlere baktığımızda; özellikle ikiz kardeşinde çölyak hastalığı olan bir kişide, bu hastalığın görülme ihtimali yaklaşık 10 kat artış göstermektedir" dedi.

"Çölyak hastalığının tedavisi basittir"

Çölyak hastalığının kişinin sağlığı açısından çok önemli olduğunu ve tedavisinin de bir o kadar basit olduğunu dile getiren Kayar, "Kişi eğer glütensiz beslenmeye devam ederse hiçbir sorun kalmıyor; yani normal popülasyondaki bir insandan hiçbir farkı olmuyor. Ama eğer diyetine dikkat etmezse, başta bağırsaktaki iltihapla beraber bu durumun bütün vücuda yayıldığını ve zamanla hastaların kansere bile eğilim gösterdiğini görebiliyoruz. Bu noktada farkındalık oluşturmak gerekir. Eğer bir kişide kilo kaybı, karın ağrısı, ishal, şişkinlik, reflü veya anemiyle ilgili şikayetler, kemik bozuklukları gibi durumlar varsa muhakkak bir doktora başvurması gerekir. Doktorun da çölyak hastalığı ihtimalini göz önünde bulundurup bu açıdan detaylı bir araştırma yapması şarttır" diye konuştu.

"Hastaların glütensiz bir şekilde beslenmeleri gerekir"

Hastaların glütensiz ürünlere ulaşması konusunda gerekli çalışmaların yapılması gerektiğini ifade eden Kayar, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Günümüzde glüten birçok ürünün içinde var; ancak özellikle market ürünlerindeki ve üretilen ekmeklerdeki glüten oranı çok fazla olduğu için hastalar zaman içerisinde bu hastalığa daha yatkın hale gelebiliyor. Hastalığın tek tedavisi diyettir; hastaların glütensiz bir şekilde beslenmeleri gerekir. Ancak maalesef günümüzde kamu kurum ve kuruluşlarının bu yöndeki desteğinin çok zayıf olduğunu görüyoruz. Bu nedenle kamu kurum ve kuruluşlarının bu yönde bir eğilim göstermesini ve hastaların bu gıdalara daha rahat ulaşması için ellerinden geleni yapmasını istiyoruz. Bu konu gerçekten çok önemli."