6 Şubat 2023’te meydana gelen ve resmi rakamlara göre 53 bin 537 yurttaşın yaşamını yitirdiği Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden üç yıl geçti. Ancak depremden etkilenen 11 ilde barınma, altyapı, eğitim, sağlık, istihdam ve güvenli yaşam sorunları hâlen çözülmüş değil.
Van Milletvekili Gülderen Varlı, depremlerin üçüncü yıl dönümünde Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne kapsamlı bir deprem dosyası sundu. Varlı, Anayasa ve TBMM İçtüzüğü’nün ilgili maddelerine dayanarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, İçişleri, Milli Eğitim, Sağlık, Adalet, Enerji, Ulaştırma, Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıkları başta olmak üzere 10 ayrı bakana yazılı soru önergeleri verdi.
“360 Bini Aşkın Yurttaş Hâlâ Konteyner Kentlerde”
Önergelerde, aradan geçen zamana rağmen 360 bini aşkın yurttaşın hâlen konteyner kentlerde yaşadığına dikkat çekilerek, geçici çözümlerin kalıcı hale geldiği vurgulandı. Konteyner kentlerde yaşanan su baskınları, altyapı yetersizlikleri, sağlık ve güvenlik sorunları, kamu hizmetlerine erişimde yaşanan eşitsizlikler detaylı biçimde gündeme getirildi.
Konutlar Var Ama Okul, Hastane Yok mu?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na yöneltilen sorularda;
Teslim edildiği açıklanan konutların kaçının kesin, kaçının geçici teslim olduğu
İl il kalıcı konut sayıları
Kiracı depremzedelerin neden kalıcı konut hakkına erişemediği
TOKİ konutlarının okul, sağlık birimi, ulaşım ve sosyal donatıdan uzaklığı
Rezerv alan ilanlarıyla oluşan mülkiyet hakkı ihlalleri
gibi başlıklar yer aldı.
Eğitim, Sağlık ve Çocuklar İçin Alarm Zilleri
Milli Eğitim Bakanlığı’na yöneltilen önergede, deprem bölgesinde okulu bırakan çocuk sayısı, konteyner kentlerde eğitim gören öğrenciler, yıkılan ve yeniden yapılan okul sayıları ile çocuk işçiliği iddiaları soruldu.
Sağlık Bakanlığı’na ise konteyner kentlerdeki sağlık birimleri, psikososyal destek hizmetlerinin neden kalıcılaştırılmadığı, Van gibi riskli illerde sağlık tesislerinin deprem dayanıklılığı ve kronik hastalığı bulunan yurttaşlara ilişkin sorular yöneltildi.
“Takdiri İlahi Değil, Takdiri İdari”
İçişleri Bakanlığı ve AFAD’a yönelik sorularda, ilk 72 saatte yaşanan müdahale eksiklikleri, konteyner kentlerin ne zaman kapatılacağı, İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP), tahliye ve barınma senaryoları ile afet yönetiminde yerel yönetimlerin ve meslek örgütlerinin dışlanması ele alındı.
Varlı, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası’nın “yaşananlar takdiri ilahi değil, takdiri idaridir” tespitine de atıf yaptı.
Cezasızlık, İş Cinayetleri ve Enerji Altyapısı
Adalet Bakanlığı’na yöneltilen önergede, deprem davalarında kaç dosyanın sonuçlandığı, kamu görevlileri hakkında izin verilmediği için işlem yapılamayan dosyalar ve cezasızlık iddiaları gündeme getirildi.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ise deprem sonrası işini kaybeden kişi sayısı, yeniden inşa sürecinde yaşanan iş cinayetleri, iş güvenliği denetimleri ve istihdam destekleri soruldu.
Enerji ve Ulaştırma bakanlıklarına yöneltilen sorular ise elektrik, internet ve haberleşme kesintilerinin neden hâlâ giderilemediğine, afet anında altyapının neden çöktüğüne odaklandı.
“Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik Şart”
Van Milletvekili Gülderen Varlı, tüm önergelerinde ortak bir vurguda bulundu:
Deprem gerçeğiyle yaşayan Türkiye’de, afetlere karşı hazırlığın bütüncül, eşitlikçi, hak temelli ve denetlenebilir bir anlayışla yürütülmesi gerektiği