Bartın, gümrük kapısının kapatılmasının yalnızca güvenlik gerekçeleriyle açıklanamayacağını ifade ederek, sorunun yapısal ve sosyoekonomik boyutlarının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
“On Binlerce Yurttaş Geçim Kaynağından Uzaklaştırıldı”
Bartın’ın açıklamasında, başta Yüksekova’ya bağlı Esendere Beldesi olmak üzere bölge halkının büyük bir kısmının geçimini sınır ticareti üzerinden sağladığı hatırlatıldı. Son yaşanan olayların ardından bir polis ve bir gümrük muhafaza müdürünün yaralanması, ardından yedi yurttaşın tutuklanması ve ticari geçişlerin durdurulması, bölge ekonomisinde yıkıcı bir etki yarattı.
“Gümrük kapısından yalnızca turistik geçişlere izin veriliyor. Ticaret durma noktasında. Zaten kırılgan olan yerel ekonomi büyük bir krize sürüklenmiştir,” diyen Bartın, bu uygulamanın binlerce kişinin geçim hakkını ihlal ettiğini belirtti.
“Yapısal Sorunlar Yıllardır Göz Ardı Ediliyor”
Olayların ardından bölgeye giden Hakkâri Barosu, esnaf ve ticaret odaları, taşıma kooperatifleri ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan bir heyetin raporlarına da yer verilen açıklamada, gümrük personelinin keyfi ve dışlayıcı tutumları, denetim eksikliği ve temel hak ihlalleri de gündeme getirildi.
“Gümrük işleyişinde şeffaflık, hesap verebilirlik ve sosyal adalet gözetilmemektedir. Bu da kamusal hizmetlerde güvensizlik yaratmaktadır,” diyen Bartın, Ticaret Bakanlığı’na kurumsal reform ve altyapı yatırımı çağrısında bulundu.
Ticaret Bakanlığı’na 8 Maddelik Soru Önergesi
Milletvekili Bartın, şu soruların kamuoyu adına yanıtlanmasını istedi:
1. Esendere Gümrük Kapısı’nda ticari geçişlerin durdurulmasına ilişkin karar hangi kuruma, mevzuata ve süreye dayanmaktadır?
2. Kapı kaç gündür kapalıdır, ne zaman yeniden ticari geçişe açılması planlanmaktadır? Kararın alınma sürecinde bölge halkı ve ilgili kurumların görüşü alınmış mıdır?
3. Kapının kapalı kalmasından kaynaklı ekonomik kayıplar hesaplanmış mıdır? Mağdur yurttaşlar için destek planı var mıdır?
4. Gümrük personelinin keyfi ve ayrımcı tutumlarına dair bakanlığa ulaşan şikayet ya da soruşturma var mıdır?
5. Gümrüklerde hak temelli eğitim ve halkla iletişimi artıracak hizmet içi programlar planlanmakta mıdır?
6. Alınan ticari kısıtlama kararlarının hukuka uygunluğunu denetleyen bağımsız bir mekanizma var mıdır?
7. Yerel halk, sivil toplum ve meslek odalarının katılımıyla işleyen bir diyalog ve denetim mekanizması planlanmakta mıdır?
8. Gümrük kapısındaki altyapı, personel ve kurumsal yetersizlikleri gidermek için kapsamlı bir reform planı var mıdır? Somut bir takvim ve eylem planı hazırlanmış mıdır?
“Halkçı ve Hak Temelli Bir Gümrük Yönetimi Şart”
Öznur Bartın, “Sınır güvenliği bahanesiyle ekonomik haklar ortadan kaldırılamaz,” diyerek, ticari geçişlerin bir an önce yeniden başlaması ve yurttaşlara yönelik baskıcı uygulamalara son verilmesi gerektiğini belirtti. Bartın ayrıca, Esendere örneğinde yaşanan sorunların tüm sınır bölgelerinde görülebileceğini ve eşitlikçi, şeffaf ve demokratik bir kamu yönetiminin tesis edilmesinin kaçınılmaz olduğunu ifade etti.