"Hakkâri’nin en önemli doğal değerlerinden biri olan Sat Gölleri, yıllardır bölge halkının nefes aldığı, ailesiyle vakit geçirdiği, piknik yaptığı ve doğayla buluştuğu özel alanlardan biri. Bugün Cilo ve Sat Dağları’nın millî park statüsünde korunması, bölgenin geleceği açısından elbette son derece kıymetli.
Doğayı korumaya, çevrenin kirletilmemesine ve özellikle kontrolsüz ateş yakılmasının önüne geçilmesine kimsenin itirazı olmamalı. Sat Gölleri gibi hassas bir doğa alanının korunması hepimizin ortak sorumluluğu.
Ancak son dönemde bölgede uygulanan kurallarla ilgili önemli bir sorun var: Vatandaşların büyük bölümü bu kuralları Sat Gölleri’ne ulaştıktan sonra öğreniyor.
Bölgeye giden ziyaretçilere görevliler tarafından, alanın akşam saat 19.00’dan sonra kapandığı, gece kampı ve konaklamaya izin verilmediği, ateşin doğrudan yerde yakılmasının yasak olduğu, ateş kullanılacaksa mangal veya uygun semaver tercih edilmesi gerektiği belirtiliyor.
Bu kuralların önemli bir bölümü doğayı korumaya yönelik ve anlaşılır uygulamalar. Özellikle ateşin doğrudan toprak üzerinde yakılmaması gerektiği konusunda biz de aynı fikirdeyiz. Yıllardır bölgede yerde ateş yakılmış olması, bunun sonsuza kadar böyle devam etmesi gerektiği anlamına gelmez. Doğayı korumak için alışkanlıkların değişmesi gerekiyorsa değişmelidir.
Fakat burada asıl mesele, yasağın kendisinden çok bilgilendirme eksikliğidir.
Sat Gölleri’ne yıllardır çıkan bir vatandaş, geçmişte yaptığı gibi ailesiyle piknik yapmak için yola çıkıyor. Yanında mangal veya semaver götürmüyor. Kilometrelerce yol gittikten sonra yerde ateş yakamayacağını öğreniyor. Başka bir vatandaş çadırını hazırlayıp kamp yapmak amacıyla bölgeye geliyor, ancak gece konaklamanın yasak olduğunu girişte öğreniyor. Saat 19.00’da alanın kapandığını bilmeyen bir ziyaretçi ise bütün gününü buna göre planlayamıyor.
Böyle bir durumda vatandaşın tepki göstermesi şaşırtıcı değildir.
Çünkü kurallar değişiyorsa, önce bu değişikliklerin halka anlatılması gerekir.
Yasaktan Önce Bilgilendirme
Sat Gölleri, bölge insanının dün keşfettiği bir yer değil. Yöre halkı nesillerdir bu dağlara çıkıyor, bu göllerin çevresinde vakit geçiriyor. Dolayısıyla yıllardır süregelen bazı alışkanlıkların kısa sürede değiştirilmesi isteniyorsa, bunun yolu yalnızca tabela koymak veya girişte uyarmak olmamalıdır.
Yetkili kurumların sezon başlamadan önce kapsamlı bir bilgilendirme çalışması yapması gerekir.
Hakkâri Valiliği, ilgili kaymakamlıklar, Doğa Koruma ve Millî Parklar Müdürlüğü ile diğer ilgili kurumlar tarafından hazırlanacak kısa bir kamu spotu, binlerce insanın mağduriyet yaşamasının önüne geçebilir.
Yerel gazeteler, televizyonlar ve sosyal medya hesapları aracılığıyla şu bilgiler açıkça duyurulabilir:
Sat Gölleri hangi saatler arasında ziyarete açık? Gece kampı yapılabiliyor mu? Çadır kurulabiliyor mu? Yerde ateş yakmak yasak mı? Mangal kullanılabiliyor mu? Hangi tür semaverlere izin veriliyor? Araçlar nereye kadar gidebiliyor? Giriş ücreti ne kadar? Vatandaşa hangi hizmetler sunuluyor?
Bunlar bir ziyaretçinin Sat Gölleri’ne vardıktan sonra değil, daha evinden çıkmadan önce bilmesi gereken temel bilgiler.
Doğayı Korumak ile Halkı Bilgilendirmek Birbirinin Alternatifi Değildir
Bazen bu tür tartışmalar yanlış bir noktaya çekiliyor. Sanki kurallarla ilgili bilgilendirme isteyen insanlar doğanın korunmasına karşıymış gibi bir algı oluşabiliyor.
Oysa tam tersine.
Yerde ateş yakılmaması gerekiyorsa yakılmasın. Bitki örtüsüne zarar verilmesin. Çöpler doğaya bırakılmasın. Hassas bölgeler korunmaya alınsın. Gerekli görülüyorsa ziyaretçi yoğunluğu da kontrol altında tutulsun.
Ancak bu kuralların gerekçeleri halka anlatılsın.
Örneğin vatandaşlara “Yerde ateş yakmak yasaktır” denildiğinde bunun yanında çözüm de gösterilmelidir. Ateş kullanılabilecek alanlarda mangal veya ateşin zemine temasını engelleyen uygun semaver kullanılması gerekiyorsa bu açıkça duyurulmalıdır.
Böylece insanlar yola çıkmadan önce hazırlığını buna göre yapar.
Alınan Ücretin Karşılığında Hizmet de Olmalı
Bir diğer önemli konu ise ziyaretçilerden alınan giriş ücretidir.
Vatandaşlardan ücret alınan bir turizm alanında yalnızca kuralların uygulanması değil, temel hizmetlerin de yeterli seviyede olması beklenir.
Temiz ve yeterli tuvaletler, düzenli otopark alanları, çöp toplama noktaları, yönlendirme levhaları, dinlenme ve piknik alanları gibi temel ihtiyaçların geliştirilmesi gerekir.
Sat Gölleri’nin turizm potansiyelinden söz ediyorsak, buraya gelen insanların temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir düzenin de oluşturulması gerekir.
Sat Gölleri Hepimizin
Sat Gölleri’nin korunması yalnızca devletin veya görevlilerin işi değildir. Buraya gelen her vatandaşın da doğaya karşı sorumluluğu vardır.
Çöpümüzü toplamamız, bitki örtüsüne zarar vermememiz, kontrolsüz ateş yakmamamız ve belirlenen kurallara uymamız gerekir.
Ancak vatandaşın da kendisinden ne beklendiğini açıkça bilme hakkı vardır.
Bu nedenle yetkililere çağrımız basit ve nettir:
Sat Gölleri’nin güncel ziyaret kuralları kamuoyuna açık biçimde duyurulsun. Kamu spotları hazırlansın. Yerel basın ve sosyal medya etkin şekilde kullanılsın. Güzergâhlara açıklayıcı tabelalar yerleştirilsin. İnsanlar kuralları bölgeye vardıktan sonra değil, yola çıkmadan önce öğrensin.
Sat Gölleri korunsun.
Yerde ateş yakılmasın.
Doğaya zarar verilmesin.
Kurallara herkes uysun.
Ama bölge halkı da yıllardır gittiği bir yerde değişen uygulamaları kapıda öğrenmek zorunda kalmasın.
Çünkü doğayı korumak hepimizin görevi; halkı doğru, açık ve zamanında bilgilendirmek ise yetkili kurumların sorumluluğudur."