Yüksekova ilçesinde yıllardır faaliyet gösteren Sobacılar Çarşısı, geleneksel tandır kültürünün modern yaşamla buluştuğu önemli noktalardan biri olmaya devam ediyor. Yaklaşık 15 yıldır tandır ve soba üretimi yapan Yüksekovalı esnaf Mevlam Dere, geçmişten günümüze tandır kullanımında yaşanan değişimi anlattı. Eskiden Yüksekova'da ailelerin büyük bölümünün müstakil evlerde yaşadığını hatırlatan Dere, her evin önünde taş tandır bulunduğunu ifade etti. Ancak nüfusun artması ve apartmanlaşmanın hız kazanmasıyla birlikte bu geleneğin giderek azaldığını söyledi.
Dere, "Yüksekova geleneklerine bağlı bir yerdi. Eskiden insanlar müstakil evlerde yaşadığı için neredeyse her evin önünde taş tandır vardı. Şimdi ise nüfus arttı, insanlar apartmanlarda yaşamaya başladı. Apartmanlarda yaşayan ailelerin evlerinin önüne tandır kulübesi yapma imkânı kalmadı. Bu nedenle vatandaşlar evlerinde elektrikli tandır kullanmaya yöneldi." dedi.Elektrikli tandırların geleneksel taş tandırların yerini tam anlamıyla dolduramadığını belirten Dere, buna rağmen günlük yaşamda önemli bir ihtiyaç haline geldiğini söyledi.
"Geleneksel tandırların yerini tutmuyor" diyen Dere, "Elektrikli tandırlar insanları bir yönüyle geleneksel tandırlardan uzaklaştırdı. Eskisi gibi tandır başında ekmek yapma kültürü giderek azalıyor. Ancak günümüz şartlarında özellikle apartmanlarda yaşayan aileler için başka bir alternatif de bulunmuyor." ifadelerini kullandı.
Elektrikli tandırların özellikle kadınların işini kolaylaştırdığına dikkat çeken Dere, taş tandır yakmak için gereken hazırlık sürecinin ortadan kalktığını belirterek, "Elektrikli tandırlar kullanım açısından büyük kolaylık sağlıyor. Özellikle kadınlar hem zamandan tasarruf ediyor hem de daha pratik şekilde ekmeklerini pişirebiliyor." diye konuştu.
Üretim süreci hakkında da bilgi veren Dere, tandırlarda kullanılan malzemelerin Türkiye'nin farklı şehirlerinden temin edildiğini söyledi. "Malzemelerimiz İstanbul, Kahramanmaraş, Van ve Ankara gibi illerden geliyor. Biz burada bu parçaların montajını yaparak üretimi tamamlıyoruz. Fiyatlar kullanılan malzemenin kalitesine göre değişiyor. Elektrikli tandırlar 2 bin liradan başlıyor, 2 bin 800 liraya kadar çıkabiliyor." dedi.
Yüksekova'da üretilen elektrikli tandırların yalnızca ilçe halkına satılmadığını da ifade eden Dere, Türkiye'nin birçok iline ve yurt dışına da sipariş gönderdiklerini belirtti.
Dışarıdan çok yoğun talep aldıklarını belirten Dere, "Sadece Yüksekova ile sınırlı kalmıyoruz. Türkiye'nin birçok şehrine ve yurt dışına tandır gönderiyoruz. Yüksekova'da ürettiğimiz tandırlar farklı bölgelerde de tercih ediliyor." şeklinde konuştu.
Değişen yaşam biçimiyle birlikte geleneksel taş tandırların sayısı her geçen yıl azalırken, elektrikli tandırlar hem apartman hayatına uyum sağlaması hem de kullanım kolaylığı nedeniyle Yüksekovalı ailelerin yeni tercihi haline geliyor. Buna rağmen ilçede birçok vatandaş, taş tandırda pişen ekmeğin lezzeti ve kültürel değerinin hiçbir teknolojiyle tam anlamıyla yer değiştiremeyeceğini ifade ediyor.