Hakkari’nin Yüksekova ilçesi sınırlarında bulunan Cilo-Sat Dağları’ndaki yaklaşık 20 bin yıllık buzullar, küresel ısınmanın etkisiyle erimeye devam ediyor. Türkiye’nin en önemli buzul alanları arasında gösterilen bölgede, buzulların giderek küçülmesi ve yüksek kesimlerdeki doğal yapının değişmesi endişe yaratıyor. Bölgeden alınan drone görüntülerinde ortaya çıkan manzara, binlerce yıldır varlığını sürdüren buzulların geleceğine ilişkin kaygıları artırdı.
Doğu Anadolu Bölgesi’nde son yıllarda kuraklık, düzensiz yağışlar ve aşırı hava olaylarıyla kendini gösteren iklim değişikliği, yüksek dağlardaki buzulları da etkiliyor. Ağrı ve Süphan dağlarındaki buzul alanlarında yaşanan gerilemeye Cilo Dağları’ndaki erime de ekleniyor. Uzmanlar, buzulların küçülmesinin yalnızca doğal görünümün değişmesi anlamına gelmediğine, bölgenin su kaynakları ve ekolojik dengesi açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Drone görüntülerinde dikkat çeken manzara
Hakkari ile Yüksekova arasında yükselen Cilo Dağları’nda yapılan gözlemlerde, buzulların yüksek kesimlerdeki çanaklara doğru çekildiği ve kapladıkları alanın daraldığı görülüyor. Drone ile havadan görüntülenen buzul alanlarında ortaya çıkan manzara, iklim değişikliğinin dağ ekosistemleri üzerindeki etkilerini gözler önüne seriyor. Binlerce yıllık doğal oluşumların giderek küçülmesi, bölgenin yalnızca doğa turizmi açısından değil, bilimsel araştırmalar ve doğal mirasın korunması bakımından da önem taşıyor. Buzulların geleceğine ilişkin kaygılar artarken, mevcut alanların düzenli olarak izlenmesi ve bilimsel ölçümlerin sürdürülmesi gerektiği belirtiliyor.
1948’den bu yana dikkat çeken değişim
Coğrafya öğretmeni Kenan Canan’ın aktardığı bilimsel verilere göre, Türkiye’nin buzul araştırmaları tarihinde önemli bir yere sahip olan Prof. Dr. Sırrı Erinç, 1948 yılında Cilo Dağları’nda yaptığı çalışmalarda buzulların kalınlığını yaklaşık 100 metre olarak kaydetti. Canan’ın paylaştığı verilere göre, 2020 yılına gelindiğinde bazı ölçümlerde bu kalınlık 50-60 metre seviyesine kadar geriledi. Buzulların kapladığı alanın da yıllar içinde belirgin biçimde küçüldüğü ifade ediliyor.
Cennet ve Cehennem vadileri doğaseverleri ağırlıyor
Cilo Dağları, sahip olduğu buzul alanları, yüksek dağları ve doğal vadileriyle Türkiye’nin dikkat çeken doğa rotaları arasında bulunuyor. Hakkari ve Yüksekova başta olmak üzere farklı kentlerden gelen doğaseverler ve dağcılar, bölgede yürüyüşler ve doğa gezileri gerçekleştiriyor.
Yüksekova Cilo Doğasever Spor Kulübü üyeleri de 30 kişilik bir grupla sabahın ilk saatlerinde Cennet ve Cehennem vadilerine hareket ederek bölgeyi ziyaret etti. Vadide kahvaltı yapan grup, daha sonra yaklaşık 20 bin yıllık olduğu belirtilen buzulları yerinde inceledi. Gezinin ardından değerlendirmelerde bulunan kulüp üyeleri, buzulların erimesinin kendilerini üzdüğünü ve doğal mirasın korunması için önlemlerin gecikmeden alınması gerektiğini belirtti.
Cilo Dağları için acil koruma çağrısı
Cilo Dağları’ndaki buzulların geleceği, iklim değişikliğiyle mücadele ve doğal alanların korunması konusunu yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar ve çevre savunucuları, küresel ölçekte sera gazı emisyonlarının azaltılmasının yanı sıra yerel ölçekte de doğal alanları koruyan politikaların uygulanmasının önemine dikkat çekiyor.
Buzulların düzenli aralıklarla ölçülmesi, uydu ve drone görüntüleriyle değişimin takip edilmesi, su kaynaklarının izlenmesi ve dağ ekosistemine zarar verebilecek faaliyetlerin denetlenmesi, atılması gereken adımlar arasında bulunuyor.
