DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Güneydoğu Gazeteciler Cemiyeti tarafından Almanya’nın Köln kentinde düzenlenen “Barış Süreçlerinde Basının Hafızası: Avrupa’dan Bakış” başlıklı panelde konuştu. Temel, Kürt sorununun tarihsel arka planı, barış ve diyalog sürecinin geldiği aşama ve bölgesel gelişmelerin sürece etkisine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kürt basınının tarihsel olarak yalnızca haber aktaran bir alan olmadığını, aynı zamanda mücadele ve direnişin önemli bir parçası olduğunu belirten Temel, konuşmasına yaşamını yitiren gazetecileri anarak başladı. Temel, Apê Musa’dan bugüne kadar yaşamını yitiren gazetecileri saygıyla andı.

Kürt sorununun artık ertelenemeyeceğini ifade eden Temel, Ortadoğu’daki gelişmelerin yeni bir çözüm arayışını zorunlu hale getirdiğini söyledi. Kürt sorununun dört devlet arasında bölünmüş tarihsel bir mesele olduğuna dikkat çeken Temel, sorunun şiddet ve çatışmadan bağımsız, demokratik ve siyasi yöntemlerle çözülmesi gerektiğini belirtti.

“Mesele yalnızca silah bırakma meselesi değildir”

Yaklaşık 50 yıllık çatışma sürecinin ardından savaşın durdurulması ve barışın sağlanması gerektiğini kaydeden Temel, sürecin yalnızca silahların bırakılmasına indirgenmemesi gerektiğini vurguladı.

Abdullah Öcalan’ın süreci başlatırken Kürt sorununun çözümüne ilişkin kapsamlı bir perspektif ortaya koyduğunu belirten Temel, bu perspektifin Kürt kimliğinin tanınması, hakların iade edilmesi ve demokratik çözümün geliştirilmesine dayandığını ifade etti.

Süreci dört aşamada değerlendirdi

Barış ve diyalog sürecinin gelişimini dört aşamada ele alan Temel, ilk aşamanın silahların susması ve çatışmaların durması, ikinci aşamanın diyalog ve müzakere zemininin oluşturulması olduğunu söyledi.

Üçüncü aşamanın hukuki ve siyasal zeminin kurulması olduğunu belirten Temel, TBMM bünyesinde kurulan komisyonun bu açıdan önemli bir gelişme olduğunu ifade etti. Temel, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez Kürt meselesinin Meclis çatısı altında hukuki bir zeminde ele alındığını söyledi.

Sürecin dördüncü aşamasının ise toplumsal ve hukuki mücadelenin önünün açılması olduğunu kaydeden Temel, Kürtlerin kimlik, hak ve özgürlüklerinin hukuki güvenceye kavuşturulması ve demokratik siyasetin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini belirtti.

Barzani, Abdi ve Talabani’nin süreçteki rolüne dikkat çekti

Diyalog sürecinin yalnızca Türkiye’deki aktörlerle sınırlı olmadığını ifade eden Temel, Irak Federe Kürdistan Bölgesi Başkanı Mesud Barzani, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi ve YNK Başkanı Bafil Talabani’nin de süreçte yer aldığını söyledi.

Temel, Abdullah Öcalan’ın sürecin başlangıcında söz konusu isimlere mektuplar gönderdiğini, görüşlerini aldığını ve farklı kurumların değerlendirmelerini dikkate alarak süreci geliştirdiğini aktardı.

“Mevcut tıkanıklıkların aşılması konusunda umudumuz var”

Sürecin hukuki zeminde ilerlemesine ilişkin İmralı ile Kürt hareketi arasındaki tartışmaların devam ettiğini belirten Temel, dördüncü aşamanın tamamlanabilmesi için mevcut sorunların giderilmesi ve hukuki zeminin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Son dönemde süreçte bazı tıkanıklıkların yaşandığını ifade eden Temel, yakın zamanda gerçekleştirilen görüşmelerin olumlu geçtiğini kaydetti. Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararlarının da bu doğrultuda hızlanmasını beklediklerini belirten Temel, Hewlêr ile Süleymaniye arasındaki siyasi sorun ve gerilimlerin ise süreci yavaşlatabileceğine dikkat çekti.

Yaşanan sorunlara rağmen süreçten vazgeçilmesinin artık mümkün olmadığını savunan Temel, mevcut tıkanıklıkların aşılması konusunda umutlu olduklarını belirterek, yeni gelişmelerin yaşanabileceğine işaret etti.

“Entegrasyon teslimiyet anlamına gelmiyor”

Konuşmasının son bölümünde entegrasyon tartışmalarına değinen Temel, entegrasyonun Kürtlerin kimliklerinden, değerlerinden ve haklarından vazgeçmesi anlamına gelmediğini söyledi.

Entegrasyonun gerçekleşebilmesi için hem Kürt siyasetinin yöntemlerinde hem de devletin yaklaşımında değişim yaşanması gerektiğini belirten Temel, mücadelenin yeni koşullara göre yeniden şekillenmesinin söz konusu olduğunu ifade etti.

Temel, entegrasyonun Kürtlerin kendi kimlikleri ve haklarıyla demokratik siyaset alanında yer alabilmesinin önünü açan bir dönüşüm olarak değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Kaynak: Yüksekova Halkın Sesi