Trafikte ışık daha yeni yeşile dönmüşken yükselen kornalar, otobüste ufak bir tartışmanın bir anda bağırmaya dönüşmesi, hastane koridorlarında sabrı tükenmiş insanlar… İş yerlerinde de durum pek farklı değil. Bazen basit bir yanlış anlama, kimsenin birbirini dinlemediği bir kavgaya dönüşüveriyor. Herkes konuşuyor ama gerçekten dinleyen yok gibi.

Son zamanlarda bunlara daha çok takılır oldum. Eskiden de vardı belki, belki de ben şimdi daha fazla fark ediyorum. Ama insan sormadan edemiyor: Ne zaman bu kadar tahammülsüz olduk? Yoksa hep mi böyleydik?
Geçmişi anlatırken çoğu zaman özlemle konuşuyoruz. Komşuluk ilişkilerini, insanların birbirine koştuğu günleri hatırlıyoruz. Ama yakın olmak, farklılıkları gerçekten kabul etmek anlamına geliyor muydu? Eskiden de giyim, inanç, evlilik kararları, yaşam tarzı sorgulanmıyor muydu?

Belki geçmişte daha az tartışma duyulmasının sebebi insanların birbirini daha iyi anlaması değildi. Kimileri dışlanmamak, ayıplanmamak için susmayı tercih ediyordu. Sessizlik her zaman huzur değildir. İtirazın olmaması da hoşgörü sayılmaz. O eski güzel hatıraların arasında, o dönemde duyulmayan sesleri de unutmamak lazım.

Bugün ise hayatın temposu bambaşka. Her şeye hemen ulaşmak, her işi çabucak bitirmek istiyoruz. Birkaç dakika beklemek, mesaja geç cevap almak, birinin bizden yavaş hareket etmesi bile sinirimizi bozabiliyor. Sanki sadece insanlara değil, beklemeye de tahammülümüz kalmadı. Her şeyin hızlandığı bir dünyada, herkesin bizim hızımıza yetişmesini bekliyoruz.
Geçim derdi, gelecek kaygısı, yoğun iş temposu, gündelik yorgunluk… Bunlar sabırsızlığı büyütüyor olabilir. Bazen ufak bir aksaklığa verdiğimiz aşırı tepkinin arkasında, o an yaşanan olaydan çok daha fazlası yatıyor. Kendi hayatımızda yolunda gitmeyen şeylerin yarattığı gerginliği fark etmeden başkalarına yansıtabiliyoruz. Ama hiçbir zorluk, karşımızdakini kırmanın bahanesi olmamalı.

Bir de farklı düşüncelere karşı gösterdiğimiz tahammülsüzlük var. Kendi fikrimizin anlaşılmasını isterken başkalarını ne kadar dinliyoruz ki? Sosyal medyada birkaç cümleden hareketle hiç tanımadığımız biri hakkında hüküm verebiliyoruz. Eskiden dar çevrelerde kalan önyargılar, şimdi ekranlar sayesinde çok daha geniş kitlelere ulaşıyor. Bu yüzden tahammülsüzlüğün gerçekten artıp artmadığını, yoksa sadece daha görünür hâle mi geldiğini sormak gerekiyor.
Bunları düşünürken kendimizi de kenara koymamak lazım. Hepimiz zaman zaman sabırsız oluyor, karşımızdakini yeterince dinlemeden yargılıyoruz. Kendi hatalarımızı şartlara bağlarken, başkalarınınkini kolayca kişiliğine yüklüyoruz. Kendimiz için istediğimiz anlayışı başkalarına göstermek nedense zor geliyor.

Üstelik birine tahammül etmekle ona saygı duymak aynı şey değil. Tahammül bazen sadece katlanmaktır. Saygı ise karşımızdakinin bizden farklı düşünmeye, farklı tercihler yapmaya hakkı olduğunu kabul edebilmektir. Bu da her düşünceyi onaylamak ya da her davranış karşısında susmak demek değildir elbette.

Toplum olarak geriye mi gittik, emin değilim. Geçmişte de baskılar, önyargılar, farklılıklara karşı hoşgörüsüzlük vardı. Bugün bunlara hayatın hızı, sürekli yetişme telaşı ve sosyal medyanın etkisi eklenmiş gibi. Belki tahammülsüzlük yeni değil; sadece onu yaşama ve gösterme biçimlerimiz değişti.
Son zamanlarda karşılaştığım o küçük tartışmaları düşününce, sorunun sadece başkalarının sabırsızlığı olmadığını fark ediyorum. Hepimizin biraz kendine bakması gerekiyor. Birbirimizi dinlemek için birkaç saniye daha ayırabilsek, her anlaşmazlığı haklı çıkma yarışına çevirmesek belki bazı şeyler değişir. Asıl mesele ne zaman bu kadar tahammülsüz olduğumuz değil, neden hâlâ birbirimizi anlamayı bu kadar zor bulduğumuz. Ve bu sorunun cevabını belki de önce kendimizde aramak lazım.